تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

واکاوی عملکرد گارد شاهنشاهی در انقلاب اسلامی 1357، فروپاشی و سرانجام آن (به روایت اسناد تاریخی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد مدعو دانشگاه فرهنگیان، پردیس علامه طباطبایی، خرم‌آباد، ایران.
10.22034/irs.2025.522871.1282
چکیده
انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷ش. یکی از مهم‌ترین رویدادهای تاریخ معاصر ایران است که به تغییرات گسترده سیاسی، اجتماعی و فرهنگی منجر شد. در سال‌های پایانی حکومت پهلوی، نهادهای امنیتی و نظامی از جمله گارد شاهنشاهی در سرکوب قیام مردمی و حمایت از حکومت نقش اساسی داشتند. بر این اساس پژوهش حاضر درصدد است تا با روشی تاریخی و بهره‌گیری از اسناد آرشیوی، خاطرات و مصاحبه‌ها، عملکرد گارد شاهنشاهی را مورد واکاوی قرار داده و با شیوه‌ای توصیفی- تحلیلی زوایای مختلف این امر را مورد بررسی قرار دهد. این مقاله در پی پاسخ‌گویی به این سوال است که گارد شاهنشاهی به عنوان یکی از ارکان امنیتی حکومت پهلوی چه نقشی را در تقابل با انقلاب اسلامی ایفا نمود و چه عواملی به فروپاشی و سرانجام آن انجامید؟ یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که گارد شاهنشاهی علیرغم داشتن نیروهای آموزش‌دیده و تجهیزات پیشرفته، نقش پیشرویی در سرکوبی اعتراضات منجر به انقلاب اسلامی سال 57ش. نداشت. این نهاد عمدتاً به پشتیبانی اطلاعاتی و لجستیکی از نیروهای امنیتی ‌پرداخت. در روزهای پایانی انقلاب، عملکرد گارد بیشتر نمایشی بود و با خروج شاه از ایران، روحیه آنها تضعیف شد تا جایی که در روزها‌ی پایانی انقلاب بی‌طرفی اختیار نمود. پس از پیروزی انقلاب این نهاد منحل گردید و بسیاری از فرماندهان آن محاکمه، اعدام و یا از کشور فرار کردند و سایر افراد در قالب لشکر 21 حمزه ارتش ادغام گردیدند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analysis of the performance of the Imperial Guard in the Islamic Revolution of 1979, its collapse and end (According to historical documents)

نویسنده English

Mohamadali Nematl
Visiting Professor at Farhangian University, Allameh Tabatabaei Campus, Khorramabad, Iran.
چکیده English

Abstract
The Islamic Revolution of 1978 is one of the most important events in contemporary Iranian history that led to extensive political, social, and cultural changes. In the final years of the Pahlavi regime, security and military institutions, including the Imperial Guard, played a key role in suppressing the popular uprising and supporting the government. Accordingly, the present study seeks to analyze the performance of the Imperial Guard using a historical method and using archival documents, memoirs, and interviews, and to examine different angles of this issue using a descriptive-analytical method. This article seeks to answer the question of what role the Imperial Guard, as one of the security pillars of the Pahlavi regime, played in the confrontation with the Islamic Revolution, and what factors led to its collapse and eventual end? The findings of this study show that the Imperial Guard, despite having trained forces and advanced equipment, did not play a leading role in suppressing the protests that led to the Islamic Revolution of 1978. This organization mainly provided intelligence and logistical support to the security forces. In the final days of the revolution, the Guard's performance was mostly a show, and with the Shah's departure from Iran, their morale was weakened to the point where they adopted a neutral stance in the final days of the revolution. After the victory of the revolution, this organization was disbanded, and many of its commanders were tried, executed, or fled the country, and the rest were integrated into the 21st Hamza Division of the army.                           
 
 
                                                                                      

کلیدواژه‌ها English

Keywords : Imperial Guard
Pahlavi
Army
Security
Islamic Revolution
کتابنامه
الف) اسناد و نشریات
آرشیو مرکز اسناد انقلاب اسلامی (مراسان): شماره بازیابی 2715، 3218، 17962، 35746، 35673، 35623، 3574، 18633، 2828، 43524، 264، 3219، 17963، 35775، 285، 290، 5000، 796، 1936، 116، 121، 2219، 2314، 317، 18741، 40537، 124، 403، 1403، 3442، 18634.
روزنامه آفتاب شرق، پنج‌شنبه 21 شهریور 1353ش، شماره مسلسل 10630، پنجاهمین سال انتشار.
پیام پاسداران (ماهنامه گارد شاهنشاهی)، سردبیر: سرهنگ پیاده ستاد بدیع‌اله کوثر، چاپخانه ارتش شاهنشاهی، 1355-1357، شماره‌های 10، 18، 19، 20.
ب) منابع کتابخانه‌ای
آبراهامیان، یرواند، ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل‌محمدی و محمد ابراهیم فتاحی، تهران، نشر نی، 1389.
برنامه تاریخ شفاهی و تصویری ایران در عصر پهلوی دوم، بنیاد مطالعات ایران، گفتگو با سپهبد محسن هاشمی نژاد، مصاحبه کننده: ماروین زنونیس و ولی رضا نصر، واشنگتن دی سی آمریکا، مارس 1982 و مه 1989.
برنامه تاریخ شفاهی بنیاد مطالعات ایران، مصاحبه شونده: یزدان نویسی، مصاحبه کننده: مهناز افخمی، لوس آنجلس، سیزدهم فوریه 1985.
پارسا بناب، یونس، تاریخ سیاسی ارتش ایران، واشنگتن، آذر، 1363.
رحمتی، محمد؛ غفاری زاهد، «تحلیل قیام 15 خرداد در قالب نظریه جنبش اجتماعی اسملسر»، فصلنامه علوم اجتماعی، شماره 53، تابستان 1390، صص 170-135.
فردوست، حسین، ظهور و سقوط سلطنت پهلوی، ج1، تهران، اطلاعات 1387.
حسین، گلدوست، شهر ممنوعه، مستند روایی از خاطرات ستوان دوم (افسر گارد جاویدان) مرحوم نجاتعلی اسکندری، تهران: روایت فتح، 1400.
قره باغی، عباس، اعترافات ژنرال؛ خاطرات ارتشبد عباس قره باغی، تهران، نشر نی، 1365.
قره‌باغی، عباس، ماجرای فرار ارتشبد قره‌باغی، تهران، نشر آبی، 1379.