7. گذری بر هویت ملی در عصر پهلوی دوم (1320-1357)؛ سیاست‌ها‌‌ و ابزارها

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار علوم سیاسی دانشگاه مازندران

2 کارشناسی ارشد علوم سیاسی دانشگاه مازندران

چکیده

هویت شاکله‌ی جامعه است و پیوندی وثیق با فرهنگ، تاریخ و آداب‌ورسوم هر ملتی دارد. مانایی جامعه و حکومت در گرو حراست و پاسداشت مؤلفه‌های هویت جمعی است از سوی دیگر، اگر نظام سیاسی نتواند مؤلفه‌ها و شاخص‌های هویتی خویش را حفظ نماید، با بحران‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی و سیاسی مواجه می‌شود و به تعبیری، استحکام نظام‌ مورد آسیب قرار می‌گیرد. ازاین‌رو، حکومت‌ها، مترصد اتخاذ سیاست‌های هویتی از طریق ابزارهای مختلف برای نهادینه‌سازی هویت خویش هستند. نظام‌های غیردموکراتیک و استبدادی، تلاش دارند هویت مطلوب خویش را در جامعه نهادینه نمایند. سیاست هویتی آن‌ها عموماً در تقابل با هویت ملی است و لذا می‌کوشند با تدابیر و سیاست‌های دستوری، هویت‌سازی متناسب با ایدئولوژی خویش را پیگیری نمایند. حکومت پهلوی در ایران معاصر مترصد اتخاذ چنین رویکردی بود که منجر به بروز شکاف هویتی در جامعه بین اجتماع و نظام سیاسی شد. مقاومت عمومی در برابر سیاست هویتی پهلوی دوم منجر به شکل‌گیری جریان‌ اجتماعی مخالف سیاست دستوری پهلوی دوم گردید. جریان‌های اسلامی نیز شکل‌دهنده‌ی مخالفت عمومی با سیاست هویتی پهلوی- مبتنی بر ملزومات باستان‌گرایانه و ضدّ دینی- برای پاسداشت هویت دینی و ملی ایرانیان به‌صورت توأمان بودند. مقاله‌ی حاضر با بهره‌گیری از رویکرد تحلیلی- توصیفی مترصد پاسخگویی به این سؤال است که پهلوی دوم برای هویت‌سازی باستان‌گرایانه از چه سیاست‌ها و ابزارهایی بهره گرفت؟ یافته‌ها نشان می‌دهد در حکومت محمدرضا شاه از مجموعه نهادهای فرهنگی برای هویت‌سازی جعلی و همسو با سیاست فرهنگی پهلوی بهره گرفته شد و برخی از این سیاست‌ها در عرصه‌ی هویتی شامل؛ شاه‌پرستی، باستان‌گرایی، اسلام‌زدایی و ترویج غرب‌گرایی می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An overview on the National Identity in the Second Pahlavi Era (1942-1979); Policies and tools

نویسندگان [English]

  • Morteza Alaviyan 1
  • malihe nikravesh rostami 2
1 Associate Professor of Political Science, Mazandaran University
2 researcher
چکیده [English]

 Identity is that cornerstone of socieg strucfure and has a close connection with the culture, history and customs of any nation. The meaning of society and government depends on the protection of the components of collective identity. On the other hand, if the political system cannot protect its components and characteristics of identity, it will face various social, cultural and political crises and thereby, the strength of the system will be damaged. Hence, governments seek to adopt identity policies by various tools to institutionalize their identity. Non-democratic and authoritarian regimes try to institutionalize their desired identity in society. Their identity policy is generally in opposition to national identity, and therefore they try to pursue identity-building in accordance with their ideology through forceful measures and policies. The Pahlavi dynasti in contemporary Iran sought to adopt such an approach, which led to an identity gap between the society and the political system. Public resistance to the second Pahlavi identity policy led to formation of a social trend opposed to the second Pahlavi dictatorial policy. Islamic trends also formed public oppositions to the Pahlavi identity policy- based on archaic and anti-religious requirements- for the simultaneous protection of the religious and national identity of Iranians. Using an analytical-descriptive approach, the present article seeks to answer the question: what policies and tools did the second Pahlavi use for constructing an old and traditionay persian identity? The findings show that in the state of Mohammad Reza Shah, a set of cultural institutions was used to create a false identity in line with the Pahlavi cultural policy, and some of these policies in the field of identity include; Monarchy, antiquity, de-Islamization and the promotion of Westernization.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: National Identity
  • Second Pahlavi
  • Archeology
  • Media Tools
  • Identity Politics
  • Shahism
  • Westernization