تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

بررسی ساختار و کارکرد تشکیلات اداره املاک اختصاصی غرب (1304- 1320)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار تاریخ. عضو هیئت علمی پژوهشکده اسناد. سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران.
10.22034/irs.2025.511849.1270
چکیده
رضاشاه از سال‌های نخست‌وزیری اقدام به خرید املاک و مستغلاتی در نواحی مختلف کشور و ازجمله کرمانشاهان کرد. باوجودی‌که از کمّ و کیف دقیق املاک و مستغلات وی در دوران نخست‌وزیری اطلاع دقیقی در دست نیست، اما املاک وی به‌اندازه‌ای توسعه کمّی یافته بود که بلافاصله پس از تغییر سلطنت تشکیلاتی برای ادارة آن در ذیل دفتر مخصوص محاسبات شاهنشاهی تأسیس شد و دو شعبه از آن با عنوان املاک اختصاصی ساحلی با مرکزیت ساری و املاک غرب شاهانه با مرکزیت هارون‌آباد دائر گردید. ابهام و مسئله این پژوهش تبیین ساختار و کارکرد تشکیلات و چگونگی ادارة این املاک است؟ تلاش بر آن است با روشی توصیفی- تحلیلی و با استفاده از اسناد آرشیوی بدان پاسخ داده شود. نتایج پژوهش نشان می‌دهد ادارة املاک اختصاصی و اداره‌ها و مؤسسه‌های وابسته به آن دارای تشکیلاتی هدفمند و با برنامه ازپیش‌تعیین‌شده بود که به‌صورت هماهنگ و با هدف توسعه کمّی و کیفی املاک تحت قلمرو فعّالیّت داشتند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Review of the Structure and Function of the West Special Property Administration (1304-1320)

نویسنده English

Motaleb Motalebi
Assistant Professor of History, Documentation Research Institute, National Documentation and Library Organization of Iran.tehran,iran
چکیده English

Raza Shah began purchasing properties and real estate in various regions of the country, including Kermanshah, during his years as Prime Minister. Although there is no precise information about the details of his properties and real estate during his tenure, they had expanded to such an extent that immediately after the change of dynasty, an organization was established to manage them under the Office of the Imperial Accounting. Two branches were set up, titled "Coastal Private Properties" centered in Sari and "Royal Western Properties" based in Harunabad. The ambiguity and issue of this research are the structure and function of the organization and how these properties were managed. The aim is to provide answers using a descriptive-analytical method and archival documents. The research results indicate that the management of private properties and the associated offices and institutions had a purposeful and planned organization that operated in a coordinated manner with the goal of both quantitative and qualitative development of the properties within its scope.

کلیدواژه‌ها English

West Private Property
organization
Reza Shah
Kermanshah: Sāzmān-e Jalb-e Sayyāhān
Mazandaran
Tourism
Pahlavi II
الف) اسناد:
سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران (ساکما)، پرونده‌های شماره: 42099/ 230؛ 61237/ 230؛ 1044/230؛ 15778/ 240؛ 163/ 320؛ 16548/ 230؛ 167/320؛ 1747/ 230؛ 20528/ 230؛ 22950/ 297؛ 2563/240؛ 37141/ 320؛ 46826/ 320؛ 59703/ 230؛ 59704/‌230؛ 59821/ 230؛ 61237/ 230؛ 8072/ 230؛ 37141/230؛ 25366/‌240؛ 1747/ 230؛ 2104/ 230؛ 25366/ 240؛ 59706/230؛59708/ 230؛ 2982/ 293؛ 61275/ 293.
 
ب) کتاب:
امیراحمدی، احمد، اسناد نخستین سپهبد ایران، به کوشش سیروس سعدوندیان، ج‌2، تهران، مؤسسه پژوهش و مطالعات فرهنگی بنیاد مستضعفان و جانبازان انقلاب اسلامی،1373.
بریمانی، لطفعلی، اسرار املاک رضاشاه، بی‌نا، تهران، 1324.
جمال میرگلو، «اوامر رضاشاه در نوسازی نوشهر»، مجله خاطرات وحید، شماره 21 و22، 1352.
خلیلی، الیه، یادی از گذشته‌ها: زندگی و سرگذشت یهودیان کرد ایران، لس‌آنجلس، شرکت نشر کتاب، 2005.
درخشانی، علی‌اکبر، خاطرات، بی‌نا، بی‌تا.
سلطانی، محمدطاهر، خاطرات سلطانی «از قصرشیرین تا قصر قجر»، به اهتمام محمدعلی سلطانی، سها، تهران، 1384.
 
پ) نشریات:
روزنامه کوشش، شماره ۲۳۲، ۲۶ مهر ۱۳۱۵.