تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

بررسی تاثیرات گفتمان نظام حاکمیتی ایران و عراق در تداوم جنگ تحمیلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش‌آموخته مقطع دکتری ‌تاریخ انقلاب اسلامی، پژوهشکده امام خمینی(ره) و انقلاب اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/irs.2025.508366.1266
چکیده
برخی‌کارشناسان ‌و حتی‌ فرماندهان‌‌ جنگ، براین ‌باورند که ایران می­باید بعد از فتح خرمشهر در سال1361 شرایطی مثل قطعنامه 598 را می­پذیرفت و به جنگ خاتمه می­داد؛ زیرا با فتح خرمشهر و عقب‌نشینی عراق به مرزهای اولیه این امکان محقق شده بود و ایران می­توانست با یک مانور سیاسی جنگ را تمام کند. اما چرا این امر اتفاق نیفتاد و جنگ ادامه پیدا کرد، پرسشی است که در این پژوهش براساس تحلیل گفتمان نظام حاکمیتی دو کشور ایران و عراق به آن پرداخته خواهد شد. مدعای مطرح‌شده در پژوهش حاضر به عدم‌تحقق خواسته‌ها و اهداف طرفین درگیردر جنگ تأکید دارد. پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی به ﺗﺮﺳﻴﻢ و تفسیر ﻓﻀﺎی گفتمانی ﺣﺎﻛﻢ ﺑﺮﻛﺸﻮر اﻳﺮان در مقطع ﺟﻨﮓ بعد از فتح خرمشهر خواهد پرداخت. نتایج به‌دست‌آمده نشان می‌دهد که دﻻیل تداوم ﺟﻨﮓ بعد از فتح خرمشهر در خرداد 1361، حاصل ‌تغییرات در نظام‌ گفتمان حاکمیتی‌ ایران ‌از ﮔﻔﺘﻤﺎن ﻣﺼﻠﺤﺖﮔﺮای اﺳﻼﻣﻲ به گفتمان آرﻣﺎن­ﮔﺮاﻳﻲ ارزشﻣﺤﻮر مبتنی بر مباحث ایدئولوژیک و اعتقادی بوده است. شیوه‌ جمع‌آوری ‌اطلاعات و داده‌های تحقیق نیز روش پژوهش در منابع اسنادی وکتابخانه‌ای است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The role of value-oriented Islamism discourse in the continuation of imposed war

نویسنده English

HADI gheysariyan
Ph.D.in History of the Islamic Revolution,Imam Khomeini and Islamic Revolution Research Institute,Tehran, Iran.
چکیده English

Some experts and even war commanders believe that Iran should have accepted something like Resolution 598 after conquering Khorramshahr in 1982 and ended the war; Because with the conquest of Khorramshahr and the retreat of Iraq to the original borders, this possibility was realized and Iran could end the war with a political maneuver. . But why does this not happen and the war continues? It is a question that will be addressed in this research based on the discourse analysis of the governance system of the two countries of Iran and Iraq. The claim raised in the current research emphasizes the failure to achieve the ideal goals of the warring countries. The research method will be descriptive-analytical and with the approach of discourse analysis and drawing and interpreting the discourse space that dominates the two countries of Iran and Iraq in the period of the war after the conquest of Khorramshahr. Certainly, by drawing and knowing such a space, the reasons and not the reasons for the continuation of the war, which are ideological and religious issues, will be revealed to the audience as research findings. The method of collecting information is in the form of library and documents

.

کلیدواژه‌ها English

Islamic revolution
discourse
imposed war
issuing revolution
Islamism
الف) اسناد
مرکز اسناد و تحقیقات جنگ، نشریه ویژه خبرگزاری جمهوری اسلامی 20/7/59 به نقل از رادیو بی بی سی.تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس.
مرکز اسناد و تحقیقات جنگ، خبرگزاری جمهوری اسلامی،گزارش­های ویژه؛ 24/3/1361 به نقل از رادیو ترکیه. تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس.
مرکز اسناد و تحقیقات جنگ، خبرگزاری جمهوری اسلامی، شماره 134، گزارش‌های ویژه11/5/1367. تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس.
مرکز اسناد موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، سند شماره ،1518، s-1985 .تهران: موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس.
مرکز اسناد موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، سند شماره  108535، کد  s-1985. تهران: موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس.
مرکز اسناد موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، سند شماره1523، s-1985. تهران: موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس.
مرکز اسناد موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، سند شماره2348، کد s-1986. تهران: موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس.
مرکز اسناد موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، شماره سند5446، کد s-1975. تهران: موزه ملی انقلاب اسلامی و دفاع مقدس.
 
ب) کتاب:
ال اسپوزیتو، جان، انقلاب ایران و بازتاب جهانی آن، ترجمه محسن مدیرشانه‌چی، تهران، انتشارات باز، 1382.
ازغندی، علیرضا، ﺳﻴﺎﺳﺖ ﺧﺎرﺟﻲ ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻼﻣﻲ اﻳﺮان، ﺗﻬﺮان، ﻗﻮﻣﺲ، 1381.
اویگاردن، راندی هونشمار، کاربرد سلاحهای شیمیایی در جنگ ایران و عراق، ترجمه مجید کریمی، تهران، انتشارات دافوس، 1396.
اهوازی، عبدالرزاق، امام خمینی(س) به روایت آیت‌الله هاشمی رفسنجانی، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(س)، 1385.
بازرگان، مهدی، انقلاب ایران در دو حرکت، تهران: دفتر نهضت آزادی ایران، 1363.
بازرگان، مهدی، سرگذشت و ایدئولوژی انقلاب اسلامی، تهران: بنیاد فرهنگی مهندسی مهدی بازرگان، 1364.
بازرگان، مهدیی، بازیابی ارزشها، تهران: چاپخانه نراقی، 1364.
باستانی، حسین، «بازخوانی یک پرونده 35 ساله؛ ادامه جنگ بعد از آزاد سازی خرمشهر»، 3/3/1396.
بهداروند، مهدی، ورود ﺑﻪ داﺧﻞ ﺧﺎک ﻋﺮاق - ﺿﺮورتﻫـﺎ و دﺳﺘﺎوردﻫﺎ، تهران، ﻣﻌﺎوﻧـﺖ ﻓﺮﻫﻨﮕـﻲ  نیروی هوایی سپاه، 1381.
تاجیک، محمدرضا، پادگفتمان و سیاست، تهران، مؤسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی، 1383.
خلجی، عباس، ناسازه‌های نظری و ناکامی سیاسی گفتمان اصلاح‌طلبی، رساله دکتری. دانشکده علوم سیاسی دانشگاه تهران، 1386.
خمینی، روح‌الله، صحیفه امام؛ «مجموعه آثار امام خمینی(س) (بیانات، پیام‌ها، مصاحبه‌ها، احکام، اجازات شرعی و نامه‌ها، تهران، مؤسسه تنظیم و نشرآثارامام خمینی(ره)، 1378.
درودیان، محمد، علل تداوم جنگ، چ 3، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1387. 
درودیان، محمد، نقد و بررسی جنگ ایران و عراق؛ پرسشهای اساسی جنگ، چ4، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، 1389.
دهقان، احمد، ناگفته‌های جنگ: خاطرات سپهبد شهید صیاد شیرازی، تهران، انتشارات سوره مهر، چ 18، 1398.
دهقانی فیروزآبادی، سید جلال، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، تهران، سمت، 1392.
رشید، محسن، ماهنامه سیاسی اجتماعی چشم‌انداز ایران؛ بخش گفت‌وگوی ویژه، ش 11، 1380.
رضایی میرقائد، محسن، جنگ به روایت فرمانده، تهران، بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس، 1390.
رضایی، محسن، «دلایل و اهداف ادامه جنگ پس از فتح خرمشهر»، فصلنامه نگین ایران، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، ش 4، 1382.
السامرایی، وفیق، ویرانی دروازه شرقی، ترجمه عدنان فاروقی، تهران: مرکز اسناد و تحقیقات دفاع مقدس، 1396.
سلطانی، مجتبی، خط سازش؛ تحلیل و بررسی تحقیقی و مستندی بر تاریخچه، مواضع و عملکرد نهضت آزادی ایران، ج1، تهران، مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی، 1367.
الکواری، صمدعبدالعزیز، عملکرد شورای امنیت در جنگ عراق و ایران، ترجمه محمدعلی عسگری، تهران، پژوهشکده معارف دفاع مقدس، 1387.
گذری بر دوسال جنگ، تهران، دفتر سیاسی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، 1361.
مک دانل، مقدمه‌ای بر نظریه‌های گفتمان، ترجمه حسینعلی نوذری، تهران، فرهنگ گفتمان، 1380.
محمدی، رضا و توران منصوری، «تحلیل کنش‌های گفتاری نمایندگان مجلس دوره اول شورای اسلامی با تأکید بر آیات جنگ و جهاد»، نشریه تحقیقات اسنادی مرکز اسناد انقلاب اسلامی، س 5، ش 10، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1402.
منطقی، مرتضی، نگاهی به هشت سال جنگ تبلیغاتی، تهران، جهاد دانشگاهی دانشگاه تهران، 1372.
نهضت آزادی ایران، تحلیلی پیرامون جنگ و صلح، تهران، نهضت آزادی ایران، 1362.
وودز ،کوین و همکاران، جنگ صدام: دیدگاه فرمانده گارد ریاست جمهوری عراق، ترجمه داود علمایی، تهران، انتشارات مرز و بوم، 1391.
Milliken Jennifer "The Study of Discourse in International Relations:A  Critique of Research and Methods", European Journal of International Relations.1999.
nstant Empire Saddam Husseins Ambitions for Iraq،(san Francisco: Mercury House، 1991.