تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

روند انتخابات مجلس شورای ملی در دهۀ 1340 تا 1350 شمسی (مطالعه موردی کرمانشاه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
10.22034/irs.2025.503273.1254
چکیده
دهۀ 1340ش. با توجه به تغییر و تحولاتی که در ارکان اقتصادی، اجتماعی و مناسبات سیاسی کشور به وجود آمد، حائز اهمیت فراوانی است. با آغاز اصلاحات، واکنش بین دولت، ملت و به‌ویژه علما تشدید و آنان در مقابل پروژه­های اصلاحی از خود مقاومت نشان دادند. انتخابات این دوره هم‌زمان با تحولات مزبور به‌وقوع پیوست. استان کرمانشاه واقع در غرب کشور نیز تحت تأثیر این وقایع و تحولات در انتخابات سهیم شد و چون یکی از شهرهای وسیع و دارای اراضی گسترده بود محل بسیار مناسبی برای انجام تبلیغات دولتی به‌حساب آمد. تحقیق حاضر، نگاه تازه­ای به دورنمای انتخابات مجلس شورای ملی در شهر کرمانشاه با توجه به وضعیت و کنشگران اصلی این شهر دارد. این مقاله با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و تکیه‌بر منابع اسنادی و کتابخانه­­ای، به واکاوی وضعیت سیاسی و اجتماعی انتخابات در کرمانشاه پرداخته و درصدد پاسخ به این سؤال است که روند انتخابات مجلس شورای ملی در کرمانشاه، به چه صورت بوده است. به نظر­ می­آید در این برهه، اصلاح و انقلاب قابل‌توجهی در برگزاری انتخابات نه‌تنها در حوزۀ کرمانشاه، که در سایر حوزه­های کشور نیز ایجاد نشد و به‌موازات تغییر شکل­ بندی اقتصادی و اجتماعی جامعه، نمایندگانی وابسته و از حزب خاصی از این حوزۀ انتخابیه به مجلس راه یافتند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The process of the National Assembly elections in the decade of 1340 to 1350 (Case study of Kermanshah)

نویسنده English

Ebtehaj salimi
Assistant Professor, Department of History, Payame Noor university, Tehran, Iran.
چکیده English

Elections in the 1340s took place at the same time as various developments in Iran. These reforms were proposed under the title of "White Revolution" and many conflicts between the government, the nation and especially the scholars followed. Kermanshah province, located in the west of the country, also participated in the elections under the influence of these developments, and because it was one of the large cities with vast lands, it was considered a very suitable place for government propaganda. The current research has a new look at the outlook of the parliamentary elections in Kermanshah city, considering the situation and the main activists of this city, which is the subject of this article. Using the descriptive-analytical method and referring to authentic documents, this article analyzes the political and social situation of the elections in Kermanshah and tries to answer the nature of the factors involved in the holding of the National Assembly elections in the decade of reforms? The findings show that, at this time, a significant reform and revolution in the matter of holding elections not only in Kermanshah district, which was not established in other districts of the country, and parallel to the economic and social transformation of the society, affiliated representatives and A certain party entered the parliament from this constituency.

کلیدواژه‌ها English

Mohammad Reza Shah Pahlavi
White Revolution
National Assembly representatives
Kermanshah
کتابنامه
الف) اسناد:
ساکما (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران): ش. 2523/293، 1239/292، 5247/297، 2464/293، 622/232، 34111/297، 119292/293
کمام (کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی): ش. بازیابی660/د
مراسان (مرکز اسناد انقلاب اسلامی) ش. پرونده حمله به مدرسه فیضیه، تلگراف ش. 8105، مورخه 28/12/1341، ش. بازیابی798، ص29-30.  ش. بازیابی261، صص53 و 58. ش. بازیابی163، ص50. ش. بازیابی 8، ص80. ش.
مشروح مذاکرات مجلس ملى: دوره بیست و یک، جلسه2، سه‌شنبه23 مهرماه1342.
مشروح مذاکرات مجلس ملى: دوره بیست و یک، جلسه7، پنجشنبه 9آبان ماه1342.
مشروح مذاکرات مجلس ملى: دوره بیست و یک، جلسه 216، سه­شنبه 2 آذرماه 1344.
مشروح مذاکرات مجلس ملى: دوره بیست و دوم، جلسه دو، یکشنبه23 مهرماه 1346.
 
ب) کتاب ­
آبادیان، حسین، دو دهۀ واپسین حکومت پهلوی، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش­‌های سیاسی، 1387.
آبراهامیان، یرواند، ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل محمدی، محمد ابراهیم فتاحی، تهران: نی، 1388.
الموتی، مصطفی، بازیگران سیاسی، ج3، لندن: پکا، 1357.
الموتی، مصطفی، ایران عصر پهلوی، ج12، لندن: پکا، 1371.
امینی، علی، بر بال بحران: خاطرات، تهران: ماهی 1386.
امجد، محمد، ایران از دیکتاتوری سلطنتی تا دین­سالاری، ترجمه حسین مفتخری، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران 1380.
احمدی­خراسانی، نوشین، اردلان، پروین، سناتور: فعالیت­­های مهرانگیز منوچهریان بر بستر مبارزات حقوقی زنان در ایران، تهران: توسعه، 1382 .
بهزادی، علی، شبه خاطرات، ج1، تهران: قیام، 1375.
بازرگان، مهدی، یادداشت­‌های روزانه، تهران: قلم، 1376.
باقی، عمادالدین، بررسی انقلاب ایران، تهران: سرایی، 1383.
بامداد، بدرالملوک، زن ایرانی از انقلاب مشروطه تا انقلاب سفید، تهران: کتابخانه ملی، 1347.
بهرامی، روح­الله، انقلاب اسلامی در کرمانشاه، ج 1، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1389.
بهنود، مسعود، از سید ضیاء تا بختیار، تهران: علم، 1369.
بشیریه، حسین، زمینه­‌های اجتماعی انقلاب ایران، ترجمه علی اردستانی، تهران: نگاه معاصر، 1395.
پهلوی، محمدرضا، انقلاب سفید، تهران: بانک ملی ایران، 1345.
پیرنیا، منصوره، سالار زنان ایران، واشنگتن: بی­نا، 1374.
حزب ایران نوین به روایت اسناد ساواک، ج 1، تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی، 1380.
دوانی، علی، نهضت روحانیت ایران، ج3، تهران: بنیاد فرهنگی امام رضا (ع)، بی­تا.
دولتمردان عصر پهلوی به روایت اسناد ساواک، تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، ۱۳۸۵.
دهنوی، محمد، قیام خونین پانزده خرداد به روایت اسناد، تهران: رسا، 1360.
رحمانیان، داریوش، ایران بین دو کودتا، تهران: سمت، 1391.
رسولی­پور، مرتضی، گفتگو با عباس سالور، تهران: مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر، 1394.
رنجبرعمرانی، حمیرا، سازمان زنان ایران، تهران: مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر، 1385.
روحانی، سید حمید، بررسی و تحلیلی از نهضت امام خمینی، تهران: بی­نا، بی­تا.
زونیس، ماروین، شکست شاهانه، ترجمه اسماعیل زند و بتول سعیدی، تهران: نشر نو، 1371.
سنجابی، کریم، امیدها و ناامیدی­ها، لندن: جبهۀ میلون، 1368.
شاهدی، مظفر، سه حزب: مردم، ملیون و ایران نوین، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش­‌های سیاسی، 1387.
شجیعی، زهرا، نخبگان سیاسی ایران: نمایندگان مجلس، ج4، تهران: سخن، 1383.
طلوعی، محمود، چهره ها و یادها (خاطراتی از گذشته)، تهران: نشر علم، 1381.
عاقلی، باقر، شرح حال رجال سیاسی و نظامی، ج 2 و 3، تهران: گفتار،1380.
عاقلی، باقر، نخست‌وزیران ایران از مشروطه تا انقلاب اسلامی، تهران: جاویدان، 1374.
عالیخانی، علینقی، خاطرات، در گفتگو با غلامرضا افخمی، تهران: نشر آبی، 1385.
فردوست، حسین، ظهور و سقوط سلطنت پهلوی خاطرات ارتشبد سابق حسین فردوست، تهران: اطلاعات، 1369.
فرمانفرمائیان، خداداد، توسعه در ایران 1357-1320، ویراستار غلامرضا افخمی، تهران: گام نو، 1381.
فلسفی، محمدتقی، خاطرات و مبارزات، به کوشش حمید روحانی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1376.
فوران، جان، مقاومت شکننده: تاریخ تحولات اجتماعی ایران: از سال 1500 میلادی مطابق با 879 شمسی تا انقلاب اسلامی، ترجمه احمد تدین، تهران: رسا، 1388.
فهرست اسامی و مشخصات نمایندگان24 دوره مجلس شورای ملی، تهران: دفتر انتخابات وزارت کشور، 1368.
فیروزان، کیاکسار، خدمتگذاران ملک و ملت، تهران: آتوسا، 1343.
قانون انتخابات مجلس شورای ملی، تهران: خودکار، 1322.
کاتوزیان، محمد علی، اقتصاد سیاسی ایران: از مشروطیت تا پایان سلسه پهلوی، ترجمه  محمد رضا نفیسی، کامبیز عزیزی، نشر مرکز، 1394.
کمالی، مسعود، جامعۀ مدنی، دولت و نوسازی در ایران معاصر، ترجمه کمال پولادی، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران، 1381.
کشاورز، اردشیر، ططری، علی، اسناد انتخابات مجلس شورای ملی کرمانشاهان، تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای ملی، 1390.
گازیوروسکی، مارک. جی، سیاست خارجی آمریکا و شاه، ترجمه فریدون فاطمی، تهران، مرکز، 1371.
لاینگ، مارگارت، مصاحبه با شاه، ترجمه اردشیر روشنگر، تهران: البرز، 1371.
لیلاز، سعید، موج دوم تجدد آمرانه در ایران، تهران: نیلوفر، 1392.
محتشمی، علی­اکبر، خاطرات، تهران: سوره مهر، 1376.
مدیرشانه­چی، محسن، احزاب سیاسی ایران، تهران: رسا، 1375.
مروارید، یونس، از مشروطه تا جمهوری: نگاهی به ادوار قانون گذاری در دوره مشروطیت، ج 2، تهران: اوحدی، 1377.
مقصودی، مجتبی، تحولات سیاسی اجتماعی ایران 1320- 1357، تهران: روزنه، 1395.
ملایی­توانی، علیرضا، زندگینامۀ سیاسی آیت­الله طالقانی، تهران: نی، 1389.
نجاتی، غلامرضا، جنبش ملی‌شدن صنعت نفت ایران و کودتای 28 مرداد 1332، تهران، سهامی انتشار، 1365.
نجاری­راد، تقی، ساواک و نقش آن در تحولات داخلی رژیم شاه، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1365.
نجمی، ناصر،  بازیگران سیاسی عصر رضاشاهی و محمدرضا شاهی، تهران: انشتین، 1373.
نظری، منوچهر، زنان در عرصه قانون‌گذاری، تهران: کویر، 1395.
یادداشت­‌های سیاسی ایران، آرام. بارل، ترجمه افشار امیری، ج 14، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1389.
Mooadel. Mansoor, Class, Politics and Ideology in The Iranian Revolution, New York, Colombia University Press, 1993.
 
ج) مقالات و نشریات
آذرنگ، عبدالحسن، «علی امینی و ریشه­‌های شکست او»، بخارا، س10، ش2، 1386.
حضرتی، حسن، «آیت­الله بروجردی و اصلاحات ارضی»، پیشینه، ش3، 1382.
زندیه، حسن، نظری قنبری، سهیلا «بررسی انتخابات و عملکرد نمایندگان کرمانشاه در مجلس شورای ملی بیست و یکم»، اسناد بهارستان، ش12، 1397.
میرعلاء، جهانگیر، «کانون مترقی»، وحید، ش 85، ، 1349.
اطلاعات: 16 اردیبهشت 1341، ش10793؛ 25 آذر 1342، ش11253؛ 4 آذر 1342، ش 11253؛ 21 اردیبهشت 1342، ش 11089؛ 24 آبان 1341، ش10950.
اطلاعات بانوان: 15 بهمن 1341، ش302؛ 20 مهر 1342، ش333.
روزنامه خسروی: 10 مرداد 1342، ش306؛ 22 مرداد 1342 ش309.
خواندنیها: 27 تیر 1346، ش 87؛ 6 دی 1345، ش30؛ 12 شهریور 1342 ش100؛ 26 شهریور 1342، ش104.
کیهان: 10 شهریور 1342، ش6032.
مهر ایران: 21 دی1344، ش2529.
ندای ایران‌ نوین‌: 14 اردیبهشت 1346، ش641.
د) مصاحبه
دولتشاهی، مهرانگیز، خاطرات، مصاحبه شیرین سمیعی، پاریس: بی­نا، 1362.
دولتشاهی، مهرانگیز، نوار 6، مصاحبه شاهرخ مسکوب با دولتشاهی، پاریس، 1363.