تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

تشکیلات نهضت مقاومت ملی پس از کودتای 28 مرداد؛ اهداف، فعالیت‌ها و پیامدها

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسنده
استادیار تاریخ انقلاب اسلامی، گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.
چکیده
نهضت مقاومت ملی تحت ­تأثیر کودتای 28 مرداد توسط نیروهایی پایه‌ریزی شد که به اصالت جنبش ضد استعماری ملت ایران وفادار مانده بودند. نهضت مقاومت بی ­شک فصل جدیدی را در تاریخ مبارزات مردم ایران گشود و سهم بسزایی در تحولات سیاسی کشور طی سال­های بعد، خصوصاً سال‌های 1342-1339 ایفا کرد، به‌نحوی‌که شناخت رویدادهای این ایام بدون توجه به نقش و کارکرد مؤثر آن امکان‌پذیر نیست. بر این اساس مقالۀ حاضر درصدد است تا اهمیت این موضوع را با طرح این سؤال که «هدف از تأسیس نهضت مقاومت ملی چه بود و این سازمان چه تأثیراتی بر فضای سیاسی ـ اجتماعی ایران پس از کودتای 28 مرداد برجای نهاد؟» در چارچوبی توصیفی با استفاده از منابع کتابخانه ­ای و اسنادی معتبر مورد ارزیابی قرار بدهد. در این میان یافته­ های پژوهش بر این مبنا استوار است؛ نهضت مقاومت با هدف دفاع از دستاوردهای نهضت ملی و زنده نگه­­داشتن تفکر ملی در برابر دولت کودتا تشکیل گردید. این نهضت ضمن آگاهی­ دادن به مردم، با تمام ضعف ­ها و مشکلات درون‌سازمانی و تشکیلاتی که داشت، توانست فقدان آزادی و عدم ­مشروعیت حکومت پهلوی دوم را آشکار کند و در تحولات سیاسی-اجتماعی این دوره تأثیر بگذارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The organization of the National Resistance Movement after the coup d'état on August 19, 1953; Objectives, activities and outcomes

نویسنده English

faride bavaryan
Assistant Professor of Islamic Revolution History, Department of Islamic Studies, Faculty of Theology and Islamic Studies, Ilam University, Ilam, Iran.
چکیده English

The National Resistance Movement was established by forces that remained loyal to the originality of the anti-colonial movement of the Iranian people and was influenced by the August 19, 1953 coup. Without a doubt, the establishment of the National Resistance Movement was a new chapter in the history of the struggles of the Iranian people and had an important contribution to the political developments of Iran, especially in the years 1963-1960. Without considering the role and function of the resistance movement, it is not possible to know the events of that time period. Therefore, this article wants to examine the importance of the organization of the National Resistance Movement at that time using the descriptive method and reliable library and document sources and with the main question: What was the purpose of establishing the National Resistance Movement and what were the effects of this organization since the coup of August 19, it has affected Iran's political and social atmosphere? The research findings show; the resistance movement was formed with the aim of defending the achievements of the national movement and keeping the national thought alive against the coup government. But with all the weaknesses and problems within the organization, he informed the people and revealed the lack of freedom and the illegitimacy of the Pahlavi II government, and had an impact on the social-political developments of Iran at that time.

کلیدواژه‌ها English

National resistance movement
August 19
1953 coup
Mohammad Reza Shah
Mohammad Mossadegh
colonialism
اسناد نهضت مقاومت ملی، ج5، تهران: انتشارات نهضت آزادی، 1363.
حدیث مقاومت(اسناد نهضت مقاومت ملی)، ج1، تهران: نهضت آزادی ایران، 1365.
 
ب) کتاب
آل­ سیدغفور، سید­محسن، اسلام لیبرال در ایران معاصر، رساله دکتری علوم سیاسی، دانشگاه تهران: 1376.
امیری، جهاندار، روشنفکری و سیاست، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1383.
بازرگان، مهدی، مدافعات، تهران: مدرس،1350.
بازرگان، مهدی، انقلاب ایران در دو حرکت، تهران: مؤلف، 1363.
بازرگان، مهدی، شصت سال خدمت و مقاومت، ج1، تهران: رسا، 1375.
بازرگان، مهدی، کوبا، هندوستان، ایران، ج15، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1387.
بازرگان، مهدی، مباحث بنیادین، ج1، تهران: بنیاد فرهنگی مهندس بازرگان، 1391.
برزین، سعید، زندگی­نامه سیاسی مهندس مهدی بازرگان، تهران: مرکز، 1374.
باوریان، فریده، «تبیین فعالیت­های فرهنگی-اجتماعی جریان روشنفکری ملی-مذهبی در دوره پهلوی دوم: از شهریور1320 تا آغاز فضای باز سیاسی 1339»، تاریخ­نامه انقلاب، سال دوم، ش1، شهریور 1397، صص 104-98.
بسته­نگار، محمد، مناره­ای در کویر، ج1، تهران: قلم، 1378.
بصیرت­منش، حمید، هفده جلسه مصاحبه با مهندس عزت‌الله سحابی، تهران: آرشیو مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(مصاحبه چاپ‌نشده)، بی­تا.
بهرامی، روح­الله، فعالیت­های سیاسی-اجتماعی نخشب به روایت اسناد ساواک، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1383.
جزنی، بیژن، تاریخ سی‌ساله ایران، بی­جا: بی‌نا‌، بی­تا.
جهانبخش، فروغ، از بازرگان تا سروش، ترجمه سعیده سریانی، تهران: بهزاد، 1382.
حجازی، مسعود، رویدادها و داوری­ها(1339-1329)، تهران: نیلوفر، 1375.
رادنیا، عباس، مقاومت در زندان، به­کوشش ابراهیم یزدی، تهران: قلم، 1377.
روبین، باری، جنگ قدرت­ها در ایران، ترجمه محمود مشرقی، تهران: آشتیان، 1363.
سحابی، عزت­الله، ناگفته­های انقلاب و مباحث بنیادی ملی، تهران: گام نو، 1383.
سحابی، عزت­الله، ج1، نیم­قرن خاطره و تجربه، تهران: فرهنگ صهبا، 1388.
سحابی، عزت­الله، یادنامه دکتر سحابی، گرد­آورنده محمد ترکمان، تهران: قلم، 1377.
شیخ­فرشی، فرهاد، تحلیلی بر نقش سیاسی عالمان شیعی در پیدایش انقلاب اسلامی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1379، چ 2.
عزیزی، حشمت‌الله، زندگی و مبارزات آیت­الله طالقانی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1388.
فارسی، جلال‌الدین، زوایای تاریک، تهران: حدیث، 1373.
کاتوزیان، محمدعلی، مصدق و مبارزه‌ برای قدرت، ترجمه فرزانه طاهری،‌ تهران: مرکز، 1378.
گازیورسکی، مارک.ج، سیاست خارجی آمریکا و شاه، ترجمه فریدون فاطمی، تهران: مرکز، 1371.
مقصودی، مجتبی، تحولات سیاسی- اجتماعی در ایران (57-1320)، تهران: روزنه، 1386.
میرابوالقاسمی، سیدمحمدحسین، طالقانی و دگرگونی تاریخ، تهران: قلم، 1389
میرزاده، وحید، تداوم حیات سیاسی در اختناق (تاریخ شفاهی نهضت مقاومت ملی ایران)، تهران: نشر سلک، 1379.
میزاده، وحید، «تداوم حیات سیاسی در اختناق؛ گفت‌وگو با حسن خرمشاهی»، ایران فردا، سال چهارم، ش22، آبان 1374 الف، صص 54-53.
میزاده، وحید، «تداوم حیات سیاسی در اختناق؛ گفت‌وگو با حسین شاه­حسینی»، ایران فردا، سال چهارم، ش20، شهریور 1374 ب، صص30-27.
میزاده، وحید، «تداوم حیات سیاسی در اختناق؛ گفت‌وگو با دکتر ابراهیم یزدی»، ایران فردا، سال چهارم، ش24، اسفند 1374 ج، صص32-30.   
ملایی ­توانی، علیرضا، زندگی­نامه سیاسی آیت‌الله طالقانی، ویراستار لاله خاکپور، تهران: نشر نی، 1389.
ملایی­توانی، علیرضا، «کودتای 28 مرداد و تغییر در نظام فکری و سیاسی ایرانیان»، نشریه علوم انسانی دانشگاه الزهرا، ش66، زمستان 1376، صص 113-112 و 156-154.
نجاتی، غلامرضا، تاریخ 25 ساله ایران، ج1، تهران: رسا، 1377.
نوذری، عزت‌الله، تاریخ احزاب سیاسی در ایران، شیراز، نوید شیراز، 1387.
یزدی، ابراهیم، شصت سال صبوری و شکوری، ج1، تهران: کویر،1394.
یوسفی اشکوری، حسن، در تکاپوی آزادی، ج1، تهران: قلم، 1376.
 
 منابع لاتین
 
Chehabi, H. E (1990), Iranian politics and religious modernism: the liberation movement of Iran under the shah and Khomeini, New York, Cornell University.