تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

مروری تحلیلی بر مشارکت‌های اجتماعی اثربخش زنان در جنگ تحمیلی (مطالعه موردی: ستاد پشتیبانی جنگ)

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسنده
دانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
چکیده
دوران جنگ تحمیلی و دفاع مقدس یکی از مهم‌ترین رخدادهای تاریخ معاصر ایران به شمار می‌رود که ابعاد مختلف آن توسط پژوهشگران و محققان مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. با شروع تهاجمات دشمن بعثی، زنان نیز در این دوران به‌صورت داوطلبانه فعالیت‌های متنوع خود را در ستادهای پشتیبانی جبهه و جنگ شروع نمودند. هدف از پژوهش حاضر بررسی مؤلفه‌های ایثار زنان در حوزه پشتیبانی و حمایت از رزمندگان در طول جنگ تحمیلی ایران و عراق براساس اسناد و مدارک آرشیوی و مصاحبه‌های تاریخ شفاهی است که به‌صورت کتاب منتشر شده است. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی درصدد پاسخ به این سوال است که جلوه‌های ایثار زنان در فعالیت‌های ستاد پشتیبانی جنگ در دوران جنگ تحمیلی شامل چه مؤلفه‌هایی بود؟ نتایج پژوهش نشان می‌دهد که زنان در بخش تدارک و پشتیبانی جنگ اقدامات ایثارگرانه­ای را در برطرف نمودن نیازهای رزمندگان مانند تهیه مواد غذایی، جذب کمک‌های نقدی، کمک به رزمندگان مجروح، رخت‌شویی و خیاطی انجام دادند که در نوع خود تأثیرگذار بود. زنان فداکار ایرانی با ایفای نقش خود و به‌عنوان یک عنصر فعال در جامعه، عدم حضورشان را در جبهه با این فعالیت‌ها جبران نمودند و دین خود را ادا نمودند که البته در نوع خود نقش‌آفرین نیز بودند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Analytical review on the effective social participation of women in the imposed war (Case study: war support headquarters)

نویسنده English

matin sadat eslahi
PhD student of Islamic Iranian History, Faculty of Literature and Humanities, Isfahan University, Isfahan, Iran.
چکیده English

The era of imposed war and sacred defense is considered one of the most important events in the contemporary history of Iran, and its various dimensions have been analyzed by researchers. With the beginning of the Baathist enemy's attacks, during this period, women also voluntarily started their various activities in front and war support headquarters. The aim of the current research is to examine the components of women's sacrifice in the field of supporting and protecting the warriors during the Iran-Iraq imposed war based on archival documents and oral history interviews that have been published in a book. This research, with descriptive-analytical method, tries to answer the question that the manifestations of women's self-sacrifice in the activities of the war support headquarters during the imposed war included what components? The results of the research show that women in the war preparation and support department took selfless actions in meeting the needs of the warriors, such as providing food, attracting cash donations, helping the wounded warriors, laundry and sewing, which were effective in their own way. By playing their role and as an active element in the society, selfless Iranian women compensated for their lack of presence in the front with these activities and fulfilled their religion, which of course were role players in their own way.

کلیدواژه‌ها English

women
war support headquarters
public aid
Iran-Iraq war
sacrifice
سازمان اسناد و کتابخانه ملی (ساکما): ش.بازیابی 6608/293/95: 2؛ 49295/320: 10؛ 52901/320: 29؛ 49011/320: 46؛ 45482/320؛ 5881/293/97: 69-71؛ 22024/293/97: 34؛ 169556/293: 25-62؛ 5881/293/97: 58؛ 45710/320: 6؛ 22028/293/97: 40.
سازمان اسناد و مدارک دفاع مقدس: شناسة سند 21-03؛ 24-03؛ 69-03؛ 121-03؛ 132-03؛ 112-03؛ 102-03.
 
ب) کتاب
جودکی، محمدعلی، نقش زنان در دفاع مقدس، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1395.
الماسی، زهرا، آداب طلبگی و نقش طلاب زن در دفاع مقدس با محوریت شهیده فهیمه سیاری، تهران: بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس، 1402.
مافی، فرزانه(1376)، آشنایان نا آشنا: برری نقش زنان در پیشبرد اهداف دفاع مقدس، ت‍ه‍ران‌: ک‍ن‍گ‍ره‌ ب‍ررس‍ی‌ ن‍ق‍ش‌ زن‍ان‌ در دف‍اع‌ و ام‍ن‍ی‍ت‌، 1376.
اتابک، محمد کاظم، آیینه‌های خاکی: نقش زنان دشتستان در دفاع مقدس، بوشهر: سپاه پاسداران انقلاب اسلامی (استان بوشهر)، 1401.
محمدی مقدم، سنبل، بررسی نقش رزمی پشتیبانی زنان در هشت سال دفاع مقدس در شهرستان جیرفت، تهران، انتشارات ماهواره، 1396.
داود الموسوی، سیده زهرا، اگر نبودند...: نقش نظامی و پشتیبانی زنان استان سمنان در هشت سال دفاع مقدس، تهران، بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس، 1397.
دهخدا، علی‌اکبر، لغتنامه دهخدا، تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران
یزدان پناه قره‌تپه، زهره، دایه کان ایستاده‌اند، تهران، راه یار، 1401.
میرعالی، فاطمه، حوض خون: رختشویی سال‌های دفاع مقدس به روایت زنان، تهران: راه یار، 1399.
توکلی لشکاجانی، نرجس، ما هم جنگیدیم : روایت زنان ملارد از پشتیبانی دفاع مقدس، تهران: راه یار، 1401.
نیکدل، سمانه، روایت زندگی صغری بستاک امدادگر بیمارستان شهید کلانتری اندیمشک، تهران، راه یار، 1399.
 
ج) مقاله
احمدی، فاطمه، «بررسی شخصیت‌پردازی زن در سینمای دفاع مقدس با مطالعه موردی فیلم روزهای زندگی»، مجله مطالعات دینی رسانه، دانشگاه صدا و سیما دانشکده دین و رسانه، دوره 1، ش1، 1398، صص 113-138.
انصاری، زهرا، «بررسی نقش زنان در حوزه دفاع مقدس و انعکاس آن درآثار نویسندگان زن»،  پایان نامه، دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی. کارشناسی ارشد، 1395.
میری، ثمر، «بررسی نقش زنان در دفاع مقدس براساس خاطره نوشت یکشنبه آخر(خاطرات معصومه رامهرمزی)»، فصلنامه علمی مطالعات دفاع مقدس، 1398، دوره 5، شماره 2(18)، صص 49-68.
شریف‌پور، عنایت‌الله، لشکری، فاطمه، «بررسی نقش زنان در چند داستان کوتاه دفاع مقدس»، نشریه ادبیات پایداری، دانشگاه باهنر کرمان، 1389، س1، ش2، صص 169-188.
رحیمی پردنجانی، ابراهیم، آل مؤمن دهکردی، نرگس، «آسیب شناسی تاریخ شفاهی زنان در دفاع مقدس»، مجله پژوهش‌های تاریخ شفاهی، 1401، دوره 2، ش1، صص 61- 70.
جمشیدی‌ها، غلامرضا، حمیدی، نفیسه، «تجربه زنانه از جنگ»، پژوهش‌نامه زنان، 1386، دوره 5، شماره2، صص81-108.