تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

تبیین ترویج سبک زندگی غیراسلامی در دورة پهلوی دوم براساس اسناد و روزنامه ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته کارشناسی ارشد تاریخ ایران اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
2 دانشیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
چکیده
الگوی فکری حکومت پهلوی دوم اشاعه و ترویج سبک زندگی غیردینی بود. حاکمیت با بهره ­گیری از همة ظرفیت­ ها و ابزارهای موجود به‌ویژه با استفاده از مطبوعات و روزنامه­ ها، به دنبال تغییر هویت دینی و گسترش فرهنگ غرب‌گرایی و غیردینی بود. رسانه ­ها و مطبوعات مهم‌ترین ابزار حاکمیت برای ترویج و اشاعه سبک زندگی غیردینی بودند. در این دوره، مطبوعات به‌ویژه روزنامة اطلاعات و آیندگان، پرچمدار انجام این رسالت بودند و در راه نیل به این هدف، از ­­­­­­­­هیچ اقدامی فروگذار نکردند. این پژوهش با هدف بررسی ترویج سبک زندگی غربی و غیراسلامی بر اساس اسناد و روزنامه­ های دورة پهلوی دوم صورت گرفته است. برای بررسی موضوع، این فرضیه به آزمون گذاشته شده که «روزنامه ­ها و مجلات ابزار اصلی حاکمیت برای فرهنگ­سازیِ زندگی با سبک غربی و غیراسلامی در دورة پهلوی دوم» بودند. یافته­های پژوهش نشان می­ دهد در دورة پهلوی دوم، گرایش و تمایل به زندگی غربی شدت یافت و علت اصلی آن، این بود که حاکمیت به‌طور آگاهانه و هدفمند به دنبال تغییر اندیشه و سبک زندگی مردم بوده و سعی در ترویج سبک­ زندگی غیردینی داشته است. همچنین یافته­های تحقیق نشان می ­دهد که این دوره، زمان اوج‌گرفتن اندیشه و تفکر غرب‌گرایی در جامعه بوده است، به‌طوری‌که همة ابزارها و عناصری که تحت کنترل و اداره حاکمیت بودند، به‌طور هماهنگ و یکپارچه سبک ­زندگی غیردینی را ترویج می ­کردند. از این رو مسائل و اتفاقات جامعه ایرانی، بر سبک زندگی مردم تأثیر نهاده و آنها را به سمت زندگی غرب‌گرایانه سوق می­داد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Explaining the promotion of non-Islamic lifestyle in the second Pahlavi era Based on documents and newspapers

نویسندگان English

Mohadeseh Ghanbari 1
ali akbar jafari 2
1 Master's student of Iranian Islamic History, Faculty of Literature and Humanities, Isfahan University, Isfahan, Iran.
2 Associate Professor, Department of History, Faculty of Literature and Humanities, Isfahan University
چکیده English

The intellectual model of the second Pahlavi government was to spread and promote non-religious lifestyle. The government sought to change the religious identity and expand the western and non-religious culture by using all available capacities and tools, especially by using the press and newspapers. The media and the press were the most important tools of the government to promote and spread the non-religious lifestyle. During this period, the press, especially Ettela’at and Ayandegan, were the standard bearers of this mission and did not stop at anything to achieve this goal. This research aims to investigate the promotion of western and non-Islamic lifestyle based on the documents and newspapers of the second Pahlavi period. In order to examine the issue, this hypothesis has been put to the test that "newspapers and magazines were the main tools of the government to culture life with a western and non-Islamic style in the second Pahlavi period". The findings of the research show that during the second Pahlavi era, the trend and desire for western life intensified and the main reason was that the government consciously and purposefully sought to change people's thinking and lifestyle and tried to promote non-religious lifestyle. Also, the findings of the research show that this period was the time of the peak of Western thinking in the society, so that all the tools and elements that were under the control and administration of the government promoted the non-religious lifestyle in a coordinated and integrated manner. Therefore, the problems and events of the Iranian society affected the lifestyle of the people and pushed them towards a westernized life.

کلیدواژه‌ها English

Second Pahlavi
lifestyle
western lifestyle
advertisement
newspaper
الف) اسناد
آیت‌الله سیدمحمود طالقانی به روایت اسناد ساواک، ج دوم، تهران: انتشارات مرکز بررسی اسناد تاریخی، ۱۳۸۲.
انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک: استان کرمان، ج دوم، تهران: انتشارات مرکز بررسی اسناد تاریخی، ۱۳۹۶.
انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک، ج هفتم، تهران: انتشارات مرکز بررسی اسناد تاریخی، ۱۳۷۸.
بدون شرح به روایت اسناد ساواک، ج دوم، تهران: انتشارات مرکز بررسی اسناد تاریخی، ۱۳۹۴.
فرح پهلوی: زنان دربار به روایت اسناد، ج 1-2-3، تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی، ۱۳۸۷.
فرخ‌رو پارسای: زنان دربار به روایت اسناد، تهران: انتشارات مرکز بررسی اسناد تاریخی، ۱۳۸۲.
مسجد ارک تهران به روایت اسناد ساواک، تهران: انتشارات مرکز بررسی اسناد تاریخی، ۱۳۹۰.
ب) کتاب
احمدی، ابوالفضل، سبک زندگی اسلامی در اندیشه مقام معظم رهبری، تهران: امیرکبیر، ۱۳۹۳.
پزشکی، محمد و دیگران، انقلاب اسلامی و چرایی و چگونگی آن، قم: معارف، چ 44، ۱۳۸۴
درودی، ریحانه،53 سال عصر پهلوی به روایت دربار، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
دیبا، فریده، دخترم فرح، ترجمه الهه رئیس افروز، بی­جا: به­آفرین، چ 10، ۱۳۸۲.
شریفی، احمدحسین و همکاران، همیشه‌بهار: اخلاق و سبک زندگی اسلامی، قم: نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه­ها،  چ 7، ۱۳۹۲.
صمیمی، مینو، پشت پرده تخت طاووس، ترجمه حسین ابوترابیان، تهران: اطلاعات، چ 2، ۱۳۶۸.
کاویانی، محمد، سبک زندگی اسلامی و ابزار سنجش آن، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ۱۳۹۱.
گیدنز، آنتونی، تجدد و تشخص: جامعه و هویت شخصی در عصر جدید، ترجمه ناصر موفقیان، تهران: نی، ۱۳۹۳.
محمدی آیین، شهرزاد، بررسی تبلیغات روزنامه­های سراسری دورة پهلوی اول و تأثیر آن در تغییرات اجتماعی (1320- 1304 ش./ 1941- 1925 م.)، اصفهان: پایان‌نامه کارشناسی ارشد، ۱۳۹۵.
مهدوی­کنی، محمدسعید، دین و سبک زندگی (مطالعه موردی شرکت‌کنندگان در جلسات مذهبی)، تهران: دانشگاه امام صادق (ع)، چ 3.
ج) مجلات
جوکار، محبوبه، «مدرنیته، تغییر سبک زندگی و کاهش جمعیت در ایران»، پژوهش­نامه اسلامی زنان و خانواده، ۱۳۹۳، س2، ش 2، صص 69-39.
درودی، هما و صالحی، اسدالله، «اثرگذاری بازاریابی نوین ورزشی از طریق رسانه­های ورزشی در جذب مشتری»، علوم خبری، ۱۳۹۲، شماره 7، صص 49 تا 76رضایی لرستانی، مریم، «درآمدی بر مصرف‌گرایی، مدگرایی و مصرف‌زدگی»، نامه جامعه، ۱۳۹۰، ش 81، صص 25 تا 30.
علویان، مرتضی و نیکروش رستمی، ملیحه، «گذری بر هویت ملی در عصر پهلوی دوم (1357-1320)؛ سیاست‌ها و ابزارها». دوفصلنامه «جستارهای انقلاب اسلامی»، ۱۴۰۰، سال سوم، شماره 5، صص 183-150.
کوثری، مسعود و تفرشی، امیرعلی، «هویت زنانه در گفتمان پهلوی دوم مطالعه موردی مجله زن روز و سخنرانی‌های محمدرضاشاه درباره زنان»، فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران، ۱۳۹۶، دوره دهم، شماره 1، صص 175-145.
نظری، ساره، «پوشاک زنان در پنج دوره تاریخی پس از ورود اسلام به ایران»، ماهنامه علمی تخصصی شـباک، ۱۳۹۶، س 3، ش 1، صص 64-53.
د)روزنامه­ها
آیندگان، یک‌شنبه 19 خردادماه 1353، ص 9.
اطلاعات، چهارشنبه 31 شهریورماه 1350، ش 13604، ص 22.
اطلاعات، شنبه اول آبان ماه 1350، ش 13629، ص 7.
اطلاعات، یک‌شنبه 30 آبان ماه 1350، ش 13652، ص 18.
اطلاعات، یک‌شنبه 28 فروردین‌ماه 1345، ش 11954، ص 12.
اطلاعات، پنج‌شنبه، 25 فروردین‌ماه 1345، ش 11952، ص 12.
اطلاعات، سه‌شنبه 5 مرداد 1350، ش 13555، ص 2.
اطلاعات، 2 مردادماه 1350، ش 13552، ص 7.
اطلاعات، دوشنبه 4 مرداد 1350، ش 13554، ص 3.
اطلاعات، دوشنبه 4 مردادماه 1350، ش 13554، ص 5.
اطلاعات، دوشنبه 4 مردادماه 1350، ش 13554، ص 9.
اطلاعات، پنج‌شنبه 13 آبان ماه 1350، ش 13640، ص 269.
اطلاعات، یک‌شنبه 30 آبان ماه 1350، ش 13652، ص 18.
اطلاعات، شنبه 6 فروردین 1345، ش 11937، ص 11.
اطلاعات، چهارشنبه 17 فروردین‌ماه 1345، ش 11946، ص 8.
اطلاعات، سه‌شنبه 2 شهریورماه 1350، ش 13579، ص 3.
اطلاعات، 7 شهریورماه 1350، ش 13583، ص 18.
اطلاعات، یک‌شنبه 2 آبان ماه 1350، ش 13630، ص 7.
اطلاعات، پنج‌شنبه 7 مردادماه 1350، ش 13557، ص 20.