تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

تبعید روحانیون مبارز استان همدان در دوران انقلاب اسلامی

نوع مقاله : مقاله ترویجی

نویسنده
دانش‌آموخته دکتری تاریخ، گرایش تاریخ معاصر، پژوهشگر تاریخ معاصر ایران و همدان‌شناس، مدیر پژوهش و کارشناس اسناد سازمان اسناد و کتابخانه ملی مدیریت غرب کشور (همدان).
چکیده
در نهضت اسلامی به رهبری آیت­ الله خمینی، روحانیون همدان از همان آغاز نهضت (1341) تا دستگیری و بازداشت وی و مهاجرت علما به تهران و تبعید امام خمینی از ایران و ورود به عراق با ایجاد دالان ارتباطی انقلابیون با آیت­الله خمینی نقش بارزی داشتند. به سبب این فعالیت­ها روحانیون همدان در روند انقلاب اسلامی بازداشت، دستگیر و زندانی شدند و در آستانة پیروزی انقلاب به نقاط دورافتاده کشور تبعید گردیدند. مسئله این مقاله بررسی علل تبعید، میزان تأثیرگذاری فعالیت‌های سیاسی - اجتماعی روحانیون تبعیدشدة همدان علیه رژیم و فرجام کار آنها است. شیوه تحقیق در این پژوهش توصیفی - تحلیلی است که با بهره­گیری از منابع آرشیوی- کتابخانه­ای و تاریخ شفاهی انجام شده­است. فرضیه مقاله این است که ارتباط معناداری بین اقلیم، عقاید، فعالیت‌های تبعیدیان، میزان تأثیرگذاری و مقبولیت اجتماعی در زیستگاه بومی و محل اقامت اجباری آنها وجود دارد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فعالیت و عقاید سیاسی- اجتماعی و مذهبی روحانیون مبارز توأم با مقبولیت عامه با انتخاب تبعیدگاه‌های آنان ارتباط داشته که معمولاً محل تبعید ازنظر اقلیم زندگی و فعالیت‌های آنان، دقیقاً مقابل وضعیت قبلی تبعیدشدگان بوده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

"Deportation of militant clerics of Hamadan province during the Islamic Revolution"

نویسنده English

abolfath momen
PhD student in history, majoring in contemporary history, researcher of contemporary Iranian history and Hamadanologist, research manager and document expert of the Organization of Documents and the National Library of West Country Management (Hamadan).
چکیده English

In the Islamic movement led by Ayatollah Khomeini, Hamadan clerics played a significant role from the very beginning of the movement (1963) until his arrestment and detention and the migration of scholars to Tehran and the exile of Imam Khomeini from Iran and his entry into Iraq by creating a communication corridor between the revolutionaries and Ayatollah Khomeini. Because of these activities, the clerics of Hamedan were arrested and imprisoned during the process of the Islamic Revolution and were exiled to remote parts of the country on the eve of the victory of the revolution. The issue of this article is to investigate the causes of exile, the extent of the impact of the political-social activities of the exiled clerics of Hamedan against the regime and the outcome of their work. The research method in this research is descriptive-analytical, which was done by using archival-library sources and oral history. The hypothesis of the article is that there is a significant relationship between the climate, beliefs, activities of exiles, the degree of influence and social acceptability in their native habitat and their forced residence. The findings of the research show that the activities and political, social and religious beliefs of revolutionary clerics combined with popular acceptance are related to the choice of their places of exile.

کلیدواژه‌ها English

Islamic revolution
clerics
Hamadan
political activities
exiles
الف) اسناد
سازمان اسناد و کتابخانه ملی (ساکما)، سند شماره: 483/998.
سازمان اسناد و کتابخانه ملی غرب کشور (همدان)(ساکما)، سند شماره: 4049/293/91؛ 638/293/91؛ 3906/293/91؛ 2547/293/91؛ 5517/293/91؛ 572/245/91؛ 726/280/91.
مرکز اسناد انقلاب اسلامی (مراسان)، پرونده امام‌خمینی کد 1/111 و 3/111؛ پرونده روحانیت مبارز، کد 3/3792؛ 6/12176، شماره بازیابی: ۲۳۸.
اسناد انقلاب اسلامی، ج 3، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1374.
اسناد انقلاب اسلامی، ج 5، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1375.
انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک روزشمار استان همدان، ج 2 و 3، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی، 1389.
انقلاب اسلامی به روایت اسناد ساواک، تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1377.
 
ب) کتاب­ها
احمدی، محمدرضا، خاطرات آیت‌الله طاهری خرم‌آبادی، ج 1، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1377.
ایمانی، عباس، فرهنگ اصطلاحات حقوق کیفری، تهران، گنج دانش، 1383.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر، مبسوط در ترمینولوژی، ج 2، تهران، گنج دانش، 1378، چ 2.
دهخدا، علی‌اکبر، لغتنامه دهخدا، تهران، مؤسسه لغتنامه دهخدا، 1373، 1373.
روزشمار انقلاب اسلامی، ج 3، تهران، حوزه‌ی هنری سازمان تبلیغات اسلامی، 1378.
عاقلی، باقر، روزشمار تاریخ ایران از مشروطه تا انقلاب اسلامی، تهران، گفتار، 1372.
عراقچی، علی، پرتوآفتاب «خاطرات آیت­الله علی عراقچی»، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1389.
مؤمن، ابوالفتح، انقلاب اسلامی در همدان، ج 1 و 2، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1386.
مؤمن، ابوالفتح، خیزش دانش‌آموزی «واکاوی قیام دانش‌آموزان همدان در سی­ام مهر 1357»، تهران، سفیر اردهال، 1389.
مؤمن، ابوالفتح، دریچه­ای به تاریخ معاصر ایران «مجموعه مقالات»، تهران، سوره مهر، 1390.
معین، محمد، فرهنگ فارسی معین، تهران، سرایش، 1381.
نیکزاد طهرانی، علی‌اکبر، خاطرات و خطرات فلسفی در عرصه خطابه و منبر، قم، دبیرخانه اجلاس حوزه و تبلیغ، 1378.
 
ج) روزنامه
روزنامه اطلاعات، ش 15573، ۱۲ فروردین 1357.
روزنامه کیهان، ش ۱۰۴۵۹، ۱۹ اردیبهشت 1357.
 
د) مقاله
سادات بیدگلی، محمود، «تحلیل ملاک­های انتخاب تبعیدگاه برای تبعیدیان دوره پهلوی اول»، فصلنامه تاریخ انتظامی، س 3، بهار 1395، ش 9: 1-22.
 
هـ) مصاحبه
مصاحبه با سیدفاضل حسنی ورکانه، 5/8/1378: همدان.