تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

بررسی اسنادی عملکرد آستان قدس رضوی در هشت سال جنگ تحمیلی؛ پشتیبانی، تبلیغات، اعزام نیرو، ایثارگری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 بیناد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس تهران، دانشنامه استانی دفاع مقدس
چکیده
از جنگ جهانی نخست به این سو دیگر تقریباً هر جنگی را می‌توان با عبارت «جنگ تام» توصیف کرد چرا که جنگ به میدان نبرد محدود نمانده و تمام ظرفیت‌های نظامی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و جمعیتی یک کشور را به خود مشغول می‌دارد. جنگ هشت‌ساله ایران و عراق نیز به‌خصوص برای طرف ایرانی یک «جنگ تام» به شمار می‌آمد. آستان قدس رضوی یکی از نهادهای مذهبی- اجتماعی- اقتصادی ریشه‌دار در کشور بود که به سهم خود در جنگ تحمیلی هشت‌سالة نقش‌آفرینی کرد. مسئله اصلی این مقاله بررسی زوایا و ابعاد مختلف نقش‌آفرینی سازمانی این نهاد در طول هشت سال جنگ تحمیلی از خلال اسناد می‌باشد. بر این مبنا مقاله حاضر با اتکا بر رهیافتی توصیفی- تشریحی و با اتکا بر اسناد آرشیوی و مصاحبه‌های تاریخی شفاهی منتشرنشده درپی پاسخ‌گویی به مسئله اصلی خود برآمده است. با اتکا بر داده‌های اسنادی، نقش‌آفرینی آستان قدس رضوی در جنگ تحمیلی الگویی متشکل از پنج مقولة اصلی «پشتیبانی جنگ»، «تبلیغات و سازمان‌دهی و اعزام نیرو»، «امور مهاجرین جنگی و بازسازی»، «تشکیل دفتر جبهه و جنگ» و نهایتاً «ایثارگری» است که باز این مجموعه به‌نوبه‌خود مشتمل بر نُه زیرمقوله می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Documentary review of the performance of Astan Quds Razavi in the eight years of imposed war; Support, propaganda, affairs of war refugees, deployment of troops, self-sacrifice

نویسندگان English

Seyyed Ali Mazinani 1
Ali Mir-Hashemi 2
1 History Dpt., Faculty of Persian Letter and Foreign Languages, Allameh Tabataba`i University. Tehran, I.I.Iran.
2 the Foundation for Preserving the Remnants and Promoting the Values of the Holy Defense , the Provincial Encyclopedia of the Holy Defense
چکیده English

Since the First World War, almost every war can be described with the term "total war" because the war is not limited to the battlefield and involves all the military, political, economic, social, cultural and demographic capacities of a country. The eight-year war between Iran and Iraq was considered a "total war" especially for the Iranian side. Astan Quds Razavi was one of the deep-rooted religious-social-economic institutions in the country, which played a role in the eight-year imposed war. The main problem in this article is to examine the different angles and dimensions of the organizational role-playing of this institution during the eight years of the imposed war through documents. Based on this, the present article seeks to answer its main problem by relying on a descriptive-annotative approach and by relying on archival documents and unpublished oral historical interviews. Based on documentary data, the role of Astan Quds Razavi in the war imposed a model consisting of five main categories: "war support", "propaganda and organization and deployment of troops", "war-effected emigrants’ affairs and reconstruction", "formation of front office and war" and finally, "sacrifice" which in turn consists of nine sub-categories.

کلیدواژه‌ها English

Astan Quds Razavi
imposed war
front
Islamic Revolutionary Guard Corps
Howeizah
الف) اسناد
بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس، مرکز ملی اسناد دفاع مقدس، سند شماره AM556.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0011-62256، تاریخ 11/10/1364.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0012-62256، تاریخ 18/9/1364.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0019-62256، تاریخ 14/12/1364.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0041-62256، تاریخ 16/10/1364.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی سند شماره 0005-87775، بی‌تا.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0007-87775، 2/6/1361.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 1-169839، تاریخ 1/11/1360.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 1-169032، بی‌تا.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 6-170922، تاریخ 8/4/1362.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 1-172123، تاریخ 14/10/1365.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0001-62256، تاریخ 15/5/1365.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0002-62256، تاریخ 27/6/1365.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0003-62256، تاریخ 24/1/1365.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0004-62256، تاریخ 24/1/1365.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0008-62256، تاریخ 24/9/1364.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0009-62256، تاریخ 23/9/1364.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0012-62256، بی‌تا.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0015-62256، 5 تاریخ /6/1362.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0016-62256، تاریخ 4/9/1363.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0022-62256، تاریخ 12/11/1367.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0024-62256، تاریخ 9/3/1366.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0042-62256، تاریخ 15/1/1362.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 1-184114، تاریخ 30/11/1359.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 3-184203، تاریخ 26/3/1363.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0005-62256، تاریخ 13/9/1365.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0007-62256، تاریخ 15/5/1367.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0023-62256، تاریخ 27/6/1361.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0051-62256، تاریخ 29/5/1360.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0005-87775، بی‌تا.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 0003-87775، تاریخ 6/11/1361.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 12-170075، بی‌تا.
اداره اسناد و مطبوعات آستان قدس رضوی (ساکماق)؛ ش.بازیابی 184286، تاریخ 30/3/1368.
 
ب) کتب
افشار، ایرج، دفتر تاریخ مجموعه اسناد و منابع تاریخی، ج 2، تهران: موقوفات دکتر محمودافشار، 1380.
ابن بطوطه، شمس‌الدین، سفرنامه ابن‌بطوطه، ترجمه محمدعلی موحد، ج 1، تهران: آگه، 1376.
بیهقی، ابوالفضل، تاریخ بیهقی، تصحیح خلیل خطیب رهبر، تهران: مهتاب، 1374.
ترکمان، اسکندر بیگ، عالم‌آرای عباسی، تصحیح ایرج افشار، تهران: امیرکبیر، 1382.
جنابدی، میرزا بیگ، روضه الصفویه، غلامرضا طباطبایی مجد، تهران: بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار، 1378.
جوینی، عطاملک، جهانگشای جوینی، تصحیح محمد قزوینی، تهران: دنیای کتاب، 1385.
خاوری، میرزا فضل‌الله شیرازی، تاریخ ذوالقرنین، تصحیح میر هاشم محدث، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1380.
خمینی، روح‌الله موسوی، صحیفه نور، ج 16، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1378.
روابط عمومی آستان قدس رضوی، هویزه، مؤسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی، 1364.
سالور، قهرمان میرزا، روزنامه خاطرات عین‌السلطنه، تصحیح مسعود سالور و ایرج افشار، ج 2 و ج 8، تهران: اساطیر، 1374.
سکندری، علی‎جان و آذری خاکستر، غلامرضا، آستان قدس و نوسازی جهادی هویزه، مشهد، بنیاد پژوهش‌های اسلامی، 1401.
سمرقندی، کمال‌الدین عبدالرزاق، مطلع‌السعدین و مجمع‌البحرین، تصحیح عبدالحسین نوایی، ج 1، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1383.
طرفی، حمید، هویزه در هشت سال دفاع مقدس، قم، نسیم حیات با همکاری سریر، 1384.
فروند، ژولین، نظریه‌های مربوط به علوم انسانی، ترجمه محمدعلی کاردان، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1372.
قاضی‌زاده، محمد و دارابی، مظفر، اولین یادواره شهدای آستان قدس رضوی، مشهد، اداره کل روابط عمومی آستان قدس رضوی، 1395.
قمی، حسن بن محمد تاریخ قم، ترجمه علی بن محمد قمی، مصحح محمدرضا انصاری قمی، قم، کتابخانه بزرگ آیت‌الله
مرعشی نجفی، 1385.
قدیانی، عباس، فرهنگ جامع تاریخ ایران، ج 2، تهران: آرون، 1387.
قزوینی، ابوالحسن، فوایدالصفویه، تصحیح مریم میرا حمدی، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی،1367.
قمی، قاضی محمد، خلاصه التواریخ، مصحح احسان اشراقی، تهران: دانشگاه تهران: 1383.
مندلباوم، موریس، «تاریخ‌گرایی»، در پل ادواردز، فلسفه تاریخ، ترجمه جواد سالکی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی، 1375.
نطنزی، محمود بن هدایت‌الله افوشته‌ای، نقاوه‌الآثار فی الذکر الاخبار فی التاریخ صفویه، مصحح احسان اشراقی، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی، 1383.
نوایی، عبدالحسین، نادرشاه و بازماندگانش، تهران: زرین، 1368.
ولیان، عبدالعظیم، آستان قدس رضوی دیروز امروز، مشهد، آستان قدس رضوی، 2536.
Meinecke, Friedrich, Historism the Rise of a New Historical Outlook, London: Routledge & Kegan Paul, 1972.
Rickert, Heinrich, The Limits of Concept Formation in Natural Science, Tr. Guy Oaks, New York: Cambridge University Press, 1986.
 
ج) مقاله
آذری خاکستر، غلامرضا، «تاریخ شفاهی در خدمت جنگ» در تاریخ شفاهی دفاع مقدس، تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران، صص 85-95، 1395.
سکندری، علی‌جان و آذری خاکستر، غلامرضا، «آستان قدس رضوی و نوسازی هویزه؛ بررسی و تحلیل نوسازی با تأکید بر اسناد و تاریخ شفاهی»، در پژوهشنامه مطالعات اسنادی و آرشیوی، انتشار برخط 27 خرداد 1402. استفاده‌شده در 4 مرداد 1402، https://docs.aqr-libjournal.ir/article_172879.html