تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

تحلیلی بر شیوه های مبارزه و نقش یاری گرایانه اصناف و بازاریان اصفهان در پیروزی انقلاب ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران.
چکیده
انقلاب اسلامی یکی از وقایع مهم سیاسی تاریخ ایران است که در 22 بهمن 1357 با مشارکت اکثریت اقشار جامعه به ثمر نشست. این حرکت مهم و بنیادین به‌صورت پیوسته، مستمر و با تکیه بر رهبری امام خمینی صورت گرفت. بازارها به دلیل مرکزیت قطب اقتصادی شهر توانستند در فعّالیّت‌ها و به‌ویژه مبازات انقلابی نقش مهمی را ایفا کنند. به‌علاوه اصناف و بازاریان با ایجاد روابط اقتصادی و پیوند با روحانیت بستر مناسبی را جهت تداوم مبارزات خود فراهم نمودند. درواقع نقش یاری‌گرایانه آنان در پیوند با مردم رقم خورد و همین عامل سبب شد تا اصناف و بازاریان در این مبارزات نقش داشته باشند. این پژوهش به دنبال پاسخی برای این سؤال است که اصناف و بازاریان از چه ابزار و شیوه‌هایی برای مبارزه با حکومت پهلوی استفاده می‌کردند؟ و نقش یاری‌گرایانه آن­ها چه تأثیری در پیروزی انقلاب ایران داشت؟ روش کار در این پژوهش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه­ای، اسناد و مصاحبه‌های تاریخ شفاهی از کَسبه و بازاریان اصفهان می‌باشد. فرض مهم آن است که نهاد بازار اصفهان به دلیل پیوند سنتی با مردم نقش یاری‌گرایانه‌ای در پیشبرد انقلاب اسلامی ایران داشته است. به‌گونه‌ای‌که حامی و پشتیبان مردم در این نهضت شدند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که بازاریان و اصناف اصفهان ضمن حمایت از انقلاب اسلامی به شیوه‌ی اعتصاب سراسری کسبه، شرکت در مجالس و منابر، پخش اعلامیه مضره و شعارنویسی و دستگیری و شکنجه بازاریان با رژیم پهلوی مبارزه کردند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

An analysis of the methods of struggle and the helpful role of guilds and bazaars of Isfahan and the victory of the Islamic revolution

نویسنده English

mahshid sadat eslahi
PhD student of Iran's history after Islam, Faculty of Literature and Humanities, Persian Gulf University, Bushehr, Iran.
چکیده English

Islamic revolution is one of the most important political events in history of Iran that occurred on 11 Feb 1979. It was achieved with the participation of the majority of the society members. This important and fundamental movement was carried out continuously, incessantly and relying on the leadership of Imam Khomeini. Due to the centrality of the city's economic hub, the markets were able to play an important role in the activities and especially the revolutionary battles. In addition, guilds and marketers provided a suitable platform for the continuation of their struggles by establishing economic relations and connecting with the clergy. In fact, their helpful role was established in connection with the people, and this factor caused guilds and marketers to play a role in these struggles. This research is looking for an answer to the question of what tools and methods were used by guilds and marketers to fight against Pahlavi rule? And what effect did their helpful role have had on the victory of the Iranian revolution? The working method in this research is descriptive-analytical and based on library sources, documents and oral history interviews from businessmen and Bazarian of Isfahan. It is an important assumption that the institution of Isfahan Bazaar has played a helpful role in advancing the Islamic Revolution of Iran due to its traditional connection with the people. In such a way that they became supporters and cliques of the people in this movement. The results of the research show that the bazaars and guilds of Isfahan, while supporting the Islamic revolution, fought against the Pahlavi regime in the form of a nationwide strike, participating in meetings and pulpits, distributing leaflets and writing slogans, which resulted in arresting and torturing the bazaarians.

کلیدواژه‌ها English

Pahlavi regime
market institution
guilds
methods of struggle
Islamic revolution
Isfahan
الف) کتاب
آبراهامیان، یرواند، ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل‌محمدی و محمدابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی، 1393.
حسین‌زاده فرمی، مهدی، تعامل روحانیت و بازار، تهران: سخنوران، 1393.
دوانی، علی، نهضت روحانیون ایران، ج 7 و 9، انتشارات امام رضا، بی‌تا.
روحانی، سید حمید، نهضت امام خمینی، ج 2، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، 1364.
روح‌بخش، رحیم، نقش بازار در قیام 15 خرداد، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1381.
روزشمار انقلاب اسلامی به روایت اسناد و مدارک (استان اصفهان)، ج 3، تهران: مرکز بررسی‌های تاریخی، 1383.
دانشنامه جهان اسلام، زیر نظر مصطفی میرسلیم، تهران: بازار، 1372.
شفقی، سیروس، بازار بزرگ اصفهان، اصفهان: سازمان فرهنگی و تفریحی شهرداری اصفهان، مرکز اصفهان‌شناسی و خانه ملل، 1384.
عابدین درکوش، سعید، درآمدی به اقتصاد شهری، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1364.
فلامکی، محمد منصور، شکل گیری معماری در تجارب ایران و غرب، تهران: فضا، 1371.
فلور، ویلم، جستارهایی از تاریخ اجتماعی ایران در عصر قاجاریه، ترجمه ابوالقاسم سری، ج 2، تهران: توس، 1365.
گروتیس باخ، آروین، جغرافیای شهری در افغانستان، ترجمه سید محسن محسنیان، مشهد: معاونت فرهنگی آستان قدس رضوی، مشهد، 1368.
مؤمنی، مصطفی، «جایگاه والای بازار تبریز در میان بازارهای جهان اسلام»، مجموعه مقالات نهمین کنگره جغرافی دانان ایران، تبریز، 1373.
مهرعلیزاده، مهدی، تاریخ سیاسی انقلاب اسلامی در اصفهان، اصفهان: سازمان فرهنگی و تفریحی شهرداری مرکز اصفهان‌شناسی و خانه ملل، اصفهان، 1386.
نصر، عباس، اصفهان در انقلاب، ج 5، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، 1381.
ب) مقالات
آدینه‌وند، مسعود، «تحلیل نقش بازاریان و روحانیت در پیروزی انقلاب اسلامی در قزوین (مبتنی بر نظریه بسیج اجتماعی)»، نشریه علمی تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی، س 4، ش 7، 1401، صص 10-3.
ابطحی، علیرضا، کشتی‌آراء، کیمیا، «واکاوی سیر تحولات انقلاب اسلامی در شهر اصفهان در حد فاصل سال‌های 1340-1347»، پژوهش‌نامه تاریخ، س 10، ش 40، 1394، صص 37-21.
بیگی‌زاده، مرضیه، «نقش مبارزاتی روحانیون، دانشگاهیان و بازاریان اصفهان از نهضت ملی تا نهضت اسلامی»، فصلنامه ژرفاپژوه، ش 6 و 7، 1394، صص 155-135.
جان‌مرادی‌جو، علی، «نقش طبقه متوسط سنتی در تحولات سیاسی ایران: مطالعه موردی دوران شکل‌گیری انقلاب اسلامی با نظریه انواع سرمایه پیر بوردیو)»، فصلنامه تاریخ‌نامه انقلاب، س 3، دفتر اول تا چهارم، ش 5 و 6، 1398، صص 131- 156.
حاضری، علی‌محمد، «فرآیند بالندگی ایدئولوژی انقلاب اسلامی»، پژوهشنامه متین، ش 1، 1377، صص 158-107.
میردار، مرتضی، قزل‌ایاق، ایمان حسین، «فعّالیّت‌های اجتماعی بازاریان در مسیر سازمان‌بخشی به انقلاب اسلامی»، دوفصلنامه علمی تحقیقات تاریخ اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، س 10، ش 2، 1399، صص 242-223.
 
ج) روزنامه‌ها
روزنامه رسالت، 21 اسفند 1365.
روزنامه رسالت، 10 اسفند 1365.
روزنامه رسالت، 13 اسفند 1365.
روزنامه رسالت، 12 اسفند 1365.
 
د) پایان نامه‌ها
شیخی، الیاس، تحلیل و بررسی تشکل‌های سیاسی و مذهبی در اصفهان از سال 42 تا 57، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرضا، 1375.
 
هـ) مصاحبه‌ها
نم نبات، ا، اصفهان، 1400.
صباغ زاده، م، اصفهان، 1400.
شیرانی بیدآبادی، ح، اصفهان، 1400.
نباتی نژاد، م، اصفهان، 1400.
حجه فروش، م، 1400.
موسوی، م، اصفهان، 1400.
معمار (ذکری)، ر، اصفهان، 1400.
اعتصامی، ر، 1322، اصفهان، 1400.
حنایی، م، 1325، اصفهان، 1401.