Representation of Iranian National Identity in Post-Islamic Revolution Novels: With Emphasis on the Document of National Identity Components

Document Type : Original Article

Authors
hamidreza ghanooni 1
parvin gholamhoseini 2
1 Assistant Professor, Department of Persian Language and Literature, Payam Noor University, Tehran, Iran.
2 Postdoctoral Researcher, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, Lorestan University, Iran.
10.22034/irs.2025.556059.1319
Abstract
This study aims to examine how the components of Iranian national identity are represented in a selection of Persian novels written after the Islamic Revolution. The research population includes five prominent novels of this period: The Island of Bewilderment by Simin Daneshvar, Kelidar by Mahmoud Dowlatabadi, The Dog and the Long Winter by Shahrnush Parsipur, and The Idrisi House and Two Views by Ghazaleh Alizadeh. These works were selected due to their narrative capacity and the prominent presence of in-text identity components. The study employs qualitative content analysis based on the “Document of Iranian National Identity Components” to analyze elements related to Iranian and Islamic cultural identity in these works. Relying on the document of Iranian national identity components and Norman Fairclough’s critical discourse approach, the research focuses on linguistic and semiotic mechanisms to examine how elements such as anti-colonialism, nationalism, defense of the homeland, and unity among subcultures are represented in narrative texts. The evidence extracted from the novels is analyzed across Fairclough’s three levels of discourse analysis—description, interpretation, and explanation—to clarify the ways in which national identity discourses are formed, transmitted, and stabilized within the narrative structures. The findings indicate that each novel, through narrative mechanisms, patterns of characterization, and representation of social actions, demonstrates the role of literature in explaining, shaping, and negotiating diverse identity discourses in contemporary Iran.
Keywords
Contemporary Persian novels
representation of identity
national identity components
Iranian-Islamic identity
cultural cohesion
Subjects

  1. کتابنامه

    1.      آجودانی، ماشاءالله، مشروطه ایرانی: روشنفکران، تجدد و تجددستیزی، تهران، اختران، ۱۳۷۳، چ ۱.

    2.      ابوالحسنی، سید رحیم، «مؤلفه‌های هویت ملی با رویکردی پژوهشی»، فصلنامه سیاست، س 38، ش 4، 1387، صص 22-1.

    3.      احمدی، حمید، هویت ملی ایرانی؛ ویژگی‌ها و عوامل پویایی آن، تهران، مؤسسه مطالعات ملی تمدن ایرانی، 1383.

    4.      اسدپور، عهدیه و احمدی آهنک، کاظم، «بازنمایی هویت اسلامی- ایرانی در اندیشه‌های دفاعی امام خامنه‌ای»، پژوهش‌های اجتماعی اسلامی، ش 4، 1395، صص 69-33.

    5.      ازغندی، علیرضا، روابط خارجی ایران (دولت دست‌نشانده) 1320-1357، ج 1، تهران، قومس، 1390، چ 12.

    6.      اکبری، عسگر، «مؤلفه‌های هویت ایرانی- اسلامی در منظومه فکری مقام معظم رهبری»، فصلنامه مطالعات ملی، س 21، ش 3، 1399، صص 63-45.

    7.      امام خمینی، ولایت فقیه، تهران، امیرکبیر، 1383.

    8.      اوستا، گزارش و پژوهش، جلیل دوستخواه، تهران، مروارید، 1375.

    9.      بهار، محمدتقی، تاریخ احزاب سیاسی، به کوشش ملک‌زاده بهار، تهران، نشر فردوس، ۱۳۸۲.

    10. پارسی‌پور، شهرنوش، سگ و زمستان بلند، تهران، اسپرک، 1369، چ 2.

    11. تاجیک، محمدرضا، گفتمان و تحلیل گفتمانی، تهران، فرهنگ گفتمان، 1379، چ 1.

    12. جمشیدی، محمدحسین و ایران‌نژاد، ابراهیم، «ویژگی‌های همبستگی و وحدت در اندیشه سیاسی امام خمینی»، فصلنامه پژوهشنامه انقلاب اسلامی، ش 2، 1391، صص 61-86.

    13. دانشور، سیمین، جزیره سرگردانی، تهران، خوارزمی، 1372.

    14. دولت‌آبادی، محمود، کلیدر، ج 1، تهران، نشر فرهنگ معاصر، 1374.

    15. ذاکر حسین، عبدالرحیم، ادبیات ایران پیرامون استعمار و نهضت‌های آزادی‌بخش، ج 1، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1375.

    16. زهیری، علیرضا، انقلاب اسلامی و هویت ملی، قم، انجمن معارف اسلامی ایران، 1381.

    17. شفیعی کدکنی، محمدرضا، ادوار شعر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت، تهران، سخن، 1380.

    18. صفا، ذبیح‌الله، تاریخ سیاسی و اجتماعی و فرهنگی ایران تا پایان عهد صفوی، تهران، فردوسی، 1376.

    19. علیزاده، غزاله، دو منظره و داستان‌های دیگر، تهران، توس، 1396، چ 4.

    20. علیزاده، غزاله، خانه ادریسی‌ها، تهران، توس، 1400، چ 5.

    21. فرای، ریچارد، عصر زرین فرهنگ ایران، ترجمۀ مسعود رجب‌نیا، تهران، سروش، 1375.

    22. فرکلاف، نورمن، تحلیل انتقادی گفتمان، ترجمۀ فاطمه شایسته‌پیران و دیگران، چاپ اول، تهران، مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ای، 1379.

    23. کریمی‌مله، علی، «عناصر هویت فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (نمونه‌کاوی سند مؤلفه‌های هویت ملی ایرانیان)»، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، ش 25، 1397، صص 282-251.

    24. لسترنج، گی، جغرافیای تاریخی سرزمین‌های خلافت شرقی، ترجمۀ محمود عرفان، تهران، علمی و فرهنگی، 1377.

    25. محمودی بختیاری، علیقلی، زمینه فرهنگ و تمدن ایران؛ نگاهی به عصر اساطیر، تهران، پاژنگ، 1368.

    26. مسکوب، شاهرخ، داستان ادبیات و سرگذشت اجتماع، تهران، فروزان، 1379.

    27. مؤثقی، سید احمد، استراتژی وحدت در اندیشه سیاسی اسلام، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، 1375.

    28. میرعابدینی، حسن، صد سال داستان‌نویسی ایران، تهران، چشمه، 1377، چ 5.

    29. ورجاوند، پرویز، پیشرفت و توسعه بر بنیاد هویت فرهنگی، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1378.

    30. ساداتی‌نژاد، حسین، فرهنگ سیاسی در ایران معاصر، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1400.

    31. طیرانی، علی، «بررسی تطبیقی اصول و مبانی جبهه ملی دوم»، فصلنامه مطالعات تاریخ معاصر ایران، 14(3)، 1388، صص 510–485.

    32. نیکوبخت، ناصر و زارع، غلامعلی، «انگیزه‌های توجه به ایران باستان در شعر عصر مشروطه»، پژوهش‌های ادبی، ش 15، 1386، صص 153-139.

    1. Abrahamian, Ervand, Iran Between Two Revolutions, Princeton University Press, 1982.
    2. Anderson, Benedict, Imagined Communities: Reflections on the Origin and Spread of Nationalism, London, Verso, 1983.
    3. Bhabha, Homi K., The Location of Culture, Routledge, 1994.
    4. Fairclough, Norman, Critical Discourse Analysis: The Critical Study of Language, Longman, 1995.
    5. Gasiorowski, Mark J., U.S. Foreign Policy and the Shah: Building a Client State in Iran, Cornell University Press, 1991.
    6. Gellner, Ernest, Nations and Nationalism, Oxford, Blackwell, 1983.
    7. Hall, Stuart, «Cultural Identity and Diaspora», in Jonathan Rutherford (ed.), Identity: Community, Culture, Difference, London, Lawrence & Wishart, 1990.
    8. Katouzian, Homa, The Political Economy of Modern Iran: Despotism and Pseudo‑Modernism, 1926–1979, Macmillan, 2003.