Achaemenidism in the Cultural Policymaking of Mohammad Reza Shah Pahlavi's Government
Document Type : Original Article
Authors
1
ostdoctoral Researcher, Department of History, Faculty of Literature and Humanities, Shahid Chamran University of ahvaz, Ahvaz, Iran
2
Professor, Department of History, Faculty of Literature and Humanities, Shahid Chamran University of ahvaz, Ahvaz, Iran.
10.22034/irs.2025.491870.1235
Abstract
An examination of the 37-year reign of Mohammad Reza Shah Pahlavi reveals that, among the dimensions of the ancient-oriented ideology of his government, attention, interest, and attachment to Achaemenid culture and civilization held a prominent position. This phenomenon, which can be referred to as Achaemenidism, significantly influenced many of the policies and strategies of the second Pahlavi era. Using a descriptive-analytical method, this article seeks to answer the question: What approach did Mohammad Reza Shah Pahlavi take toward Achaemenid history and civilization in his cultural policymaking? The findings of this study indicate that Mohammad Reza Shah and his cultural agents allocated a significant portion of the cultural policies and programs of the second Pahlavi government to the revival and promotion of Achaemenid culture and civilization, both domestically and internationally. The most prominent manifestations of cultural Achaemenidism appeared in areas such as performing arts, music, the creation and design of Achaemenid artifacts and symbols, the naming of places, events, and years after Achaemenid themes, the organization of exhibitions, congresses, competitions, and celebrations to commemorate the Achaemenids, the composition, translation, and publication of books and articles about the Achaemenids, and the establishment of the Imperial Calendar with an Achaemenid starting point. It can be said that Mohammad Reza Shah's emphasis on Achaemenid civilization and his particular interest in the Achaemenids among Iran's ancient dynasties stemmed from the dynamic and flourishing legacy of this well-regarded and celebrated empire in contemporary cultural, religious, political, and artistic spheres. By promoting and propagating these aspects, the Pahlavi government sought to enhance Iran's status and its own monarchy both domestically and in global relations.
Keywords
Subjects
کتابنامه
الف) اسناد
مراسان (مرکز اسناد انقلاب اسلامی) سند شماره بازیابی 267، کد پرونده 4-12129، 1/1/ 1350، صص 246.
متما (مرکز اسناد مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران)، سندهای شماره 171-2-2-104-107 ، 4124.
ساکما (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران)، شماره سند 8720- 220.
بیانات اعلیحضرت همایون محمدرضا شاه پهلوی، هنگام افتتاح هفتمین دوره تقنینیه مجلس سنا و بیست و چهارمین دوره مجلس شورای ملی، 17/ 6/ 1354.
حدیدی، مختار، نگاهی به اسناد محرمانه جشنهای 2500 ساله شاهنشاهی؛ پهلوی دوم و نمونه اندیشههای باستانگرایانه، سند شماره 26 ، 12/ 8/ 1347، صورتمجلس کمیسیون برنامه و تشریفات، تاریخ معاصر، شماره 5، 1377.
جشنهای دوهزار پانصدساله به روایت اسناد ساواک و دربار، سندهای شماره ۳۴۰۰ ، 46689، 7871، 314، 4084/ 6111، 43 ، 3796
جشنهای دوهزار پانصدساله شاهنشاهی به روایت اسناد ساواک و دربار، ج1و2و3و4، تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1377.
مراسان (مرکز اسناد انقلاب اسلامی) شماره 5، 25، 27، 39 ، در عامری، صغری، باستانگرایی در دوره پهلوی با تکیهبر جشنهای 2500 ساله به روایت اسناد، تهران، انتشارات مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1395.
ب) کتاب
اکبری، محمدعلی، رویکرد غربگرایان به نوسازی ایران، تهران: انتشارات سروش، 1375.
الموتی، مصطفی، ایران در عصر پهلوی، لندن: چاپ پکا، ۱۳۷۰.
بنیاحمد، احمد، راهنمای تاریخ شاهنشاهی ایران، تهران: انتشارات شورای مرکزی جشن شاهنشاهی، 1354،
بنکدار، حسین، «سخنان اشرف در مورد جشن شاهنشاهی»، روزنامه اطلاعات، شماره 13514، چهارشنبه 19 خرداد.
پهلوی، محمدرضا، پاسخ به تاریخ، مترجم حسین ابوترابیان، تهران: انتشارات زریاب، 1396.
پهلوی، محمدرضا، بهسوی تمدن بزرگ، تهران: مرکز پژوهش و نشر فرهنگ سیاسی دوران پهلوی، 1371.
پهلوی، محمدرضا(بیتا)، مأموریتی برای وطنم، تهران: چاپخانه ارتش.
پهلوی، فرح، کهن دیارا؛ خاطرات، بیجا: فرزاد: بیتا.
حسینیان، روحالله، چهارده سال رقابت ایدئولوژیک شیعه در ایران(۱۳۵۶_۱۳۴۳ش)، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۸۰.
ساتن، الول پی، رضاشاه کبیر یا ایران نو، ترجمه عبدالعظیم صبوری، تهران: علمی، 1337.
ضیا ابراهیمی، رضا، پیدایش ناسیونالیسم ایرانی نژاد و سیاست بیجاسازی، ترجمه حسن افشار، تهران: نشر مرکز، 1396.
فالاچی، اوریانا، گفتوگوی اوریانا فالاچی با محمدرضا شاه پهلوی، غلامرضا امامی، بیجا، افق، 1389.
شفا، شجاعالدین، گاهنامه پنجاه سال شاهنشاهی پهلوی، ج5، بیتا: بنیاد مطالعات ایران.
کاتم، ریچارد، ناسیونالیسم در ایران، ترجمه احمد تدین، تهران: انتشارات کویر، 1371.
مک کی، ساندرا، ایرانیها؛ ایران، اسلام و روح یک ملت، ترجمه شیوا رویگریان، تهران: ققنوس، 1380
مبدأ تاریخ شاهنشاهی، تهران: وزارت اطلاعات و جهانگردی، ۲۵۳۵ شاهنشاهی (۱۳۵۵).
هوشنگ، نهاوندی، آخرین روزهای؛ پایان سلطنت و درگذشت شاه، مترجم بهروز صوراسرافیل و مریم سیحون، لسآنجلس: شرکت کتاب، 1383.
Suren_paha, Cyprus the great the father 8, liberator fromwww .cais _sons.com, 1999.
چ) مقالات و نشریات
روزنامه اطلاعات، 17مهرماه، 1350، شماره 13617، ص4.
روزنامه اطلاعات، شماره ۱۳۶۱۱، ۱۳۵۰، ص ۱.
روزنامه رستاخیز، 18/ 7/ 1356.
روزنامه تاریخ شاهنشاهی ایران، شماره 240، ص 957.
روزنامه آیندگان، 1 مهرماه 1350، سال چهارم، شماره 1139، ص 957.
روزنامه بهار ایران، 29 مهر 1350، شماره 2408، ص10.
روزنامه ندای ایرانزمین، شماره 1605، 24/ 3/ 1350، ص8.
روزنامه آیندگان، شماره 1139، سال چهارم، 1/ 7/ 1350، ص9.
روزنامه جشن شاهنشاهی ایران، شماره ۶۳، ۱۳۵۰، ص ۴.
سالنامه دنیا، مهمانان جشن دوهزارپانصدساله، سال پنجم، شماره ۲۸، ۱۳۵۰.
کیهان بینالمللی، شماره 23، مارس 1976، ص4.
گزارش کامل برنامههای کار کشورهای مختلف جهان در مورد برگزاری جشن دو و هزار و پانصدمین سال بنیانگذاری شاهنشاهی ایران، فهرست اعضای کمیتههای جشنهای شاهنشاهی درکشورهای جهان، برنامههای مربوط به جشن شاهنشاهی درکشورهای مختلف جهان و سازمانهای بینالمللی، نشریه کمیته امور بینالملل جشن شاهنشاهی ایران، تهران، 1350
مجله خواندنیها، 24 مهر 1350، سال سی و دوم، شماره 9، ص11.
