Examining the challenges and struggles of the Tudeh Party of Iran exiles in Khark Island (1327-1337 AH)
Document Type : Original Article
Authors
1
Master's degree in History of Persian Gulf Studies, Department of History, Faculty of Literature and Humanities, Persian Gulf University
2
Associate Professor, Department of History, Faculty of Literature and Humanities, Persian Gulf University
Abstract
During the reign of Mohammad Reza Pahlavi, Khark Island hosted several exiles from the Tudeh Party of Iran. A movement that was considered to be the most coherent political organization in the country. Most of them had not experienced living in an island with minimal facilities and exhausting natural conditions. Thus, their lives faced challenges because of political activity against the ruling regime. This research seeks to examine the challenges of Tudeh Party exiles in the framework of the natural-security conditions of Khark Island between 1948 and 1958 and explain their actions to overcome those challenges. Therefore, the question of this research is: What factors influenced the life of Tudeh Party of Iran exiles in Khark Island between 1948 and 1958 and what measures did they take to overcome their challenges? This article is done in a descriptive-analytical way, relying on library sources, archival documents, publications and data based on oral history. The results of this research show that the life of the Tudeh party exiles in Khark Island at the mentioned time was a mixture of all the geographic deprivations of the island and security and disciplinary restrictions. But they were able to overcome their problems by using the diversity of their specialized capabilities, staffing and sharing responsibilities, and interacting with the small community of Khark natives, and to some extent reduce their limitations in a security exile and make the island's environment more suitable for their continued existence.
Keywords
Subjects
الف) اسناد
سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران (ساکما)، ش. بازیابی: 982936799، 2930061790227، 310160880006، 2930061790237، 2930061790291، 310160880014، 310160880013، 310160880020، 310160880021، 310160880023، 310160880016، 310160880018، 310160880043، 24014650، 293032436، 240016597، 32454293، 24039522، 23029864، 2300074700004، 2940001001161.
کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی (کمام)، ش. بازیابی: 632876، 632873، 632879، 632878، 632869، 632848، 632865، 632850، 632849، 632859، 632851، 632872، 632866، 62852، 02168670003، 632870، 632861.
کتاب چپ در ایران: تشکیلات تهران حزب توده به روایت اسناد ساواک، تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی، 1382.
ب) کتاب
آل احمد، جلال، جزیره خارک دُر یتیم خلیج فارس، تهران: مجید، 1386.
ابن فارس، احمد، معجم مقائیس اللغه، بیروت: دارالجیل، 1420 ق.
احسانی، علی اصغر، خاطرات ما از قیام افسران خراسان، تهران: نشر علمی، 1378.
احمدی، حمید، خاطراتی از سازمان افسران حزب توده ایران (مرتضی زربخت)، تهران: ققنوس، 1394.
افریقی مصری، محمدبن مکرم، لسان العرب، بیروت: موسسه الاعلمی للمطبوعات، 1426 ق.
امانی، عبدالله، از آراکیا تا خارک (تاریخ، فرهنگ، زبان و... جزیره خارک)، شهرداری جزیره خارک، 1384.
خسروی، خسرو، جزیره خارک در دوره استیلای نفت، تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی، 1342.
خسروپناه، محمدحسین، سازمان افسران حزب توده ایران، تهران: شیرازه، 1377.
روحبخشاله آباد، رحیم، اسناد و خاطرات شیخ مصطفی رهنما، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1389.
شیمپان، کلاوس، مبانی تاریخ پارتیان، هوشنگ صادقی، تهران: فروزان روز، 1390.
صداقت پیشه، میهن، تبعیدگاه خارک «یادداشتهای ابوالقاسم انجوی شیرازی»، تهران: چاو، 1394.
عمویی، محمدعلی، دُرد زمانه، تهران: آنزان، 1377.
فلور، ویلم، خلیج فارس داستان ناگفتههای جزیره خارک، الناز بلوری فرد و محسن شربفنژاد، تهران: نگاه، 1399.
کرمیان، مسعود، خاطرات شیخ مصطفی رهنما، تهران: سوره مهر، 1393.
کشاورز، کریم، چهارده ماه در خارک، تهران: پیام، 1363.
کیانوری، نورالدین، خاطرات نورالدین کیانوری، تهران: موسسه اطلاعات، 1371.
کی مرام، منوچهر، رفقای بالا، بیجا: شباویز، 1374.
لطفی، یعقوب، مبارزه در تبعید: خارک جزیره سوزان، تهران: موزه عبرت، 1392.
محیایی، ابراهیم، گذر از سر منزل عنقا، قم: ذوی القربی، 1381.
مژده، جمات، الخاری و الخواری، بندر گناوه: دریانورد، 1400.
هوشنگ مهدوی، عبدالرضا، سرنوشت یاران مصدق، تهران: نشر علمی، 1383.
ج) مقاله
ثواقب، جهانبخش و احمد لعبت فرد و پروین رستمی، «تأثیرات جمعیتی صنعت نفت در جزیره خارک و پیامدهای آن (1336- 1356 ش/ 1957-1977 م)»، فصلنامه تحقیقات تاریخ اجتماعی س 10، ش 1، بهار و تابستان 1399، صص 123-146.
سادات بیدگلی، سیدمحمود، «تبعیدیان حزب توده (گروههای اجتماعی، تبعیدگاهها با تأکید بر تحلیل تأثیر کیفر تبعید بر کنش سیاسی آنان (1320-1332 ش)»، مجله جستارهای تاریخی، س 13، ش 1، اردیبهشت 1401، صص 181-204.
سادات بیدگلی، سیدمحمود، «تحلیل مؤلفههای تبعید مخالفان سیاسی در دوره پهلوی اول (تبعیدی، تبعیدگاه، علت تبعید)»، تحقیقات تاریخ اجتماعی، س 7، ش 2، پاییز و زمستان 1396، صص 111 ـ 134.
سعادتمند، مرضیه، الهیاری، حسن و اسدپور، حمید، «انتخاب جزیرۀ خارک بهعنوان تبعیدگاه در دهۀ 1320 و 1330 ش»، فصلنامه گنجینه اسناد، س 31، ش 2، تیرماه 1400، صص 6- 32.
پ) پایاننامه
سادات، سید محمود، واکاوی تبعید در دوره پهلوی اول از دیدگاه تاریخ محلی (1320 ـ 1304 ش)، پایاننامه دکتری، اصفهان: دانشکده ادبیات و علوم انسانی، 1392.
ت) مصاحبهها
فرخنده محمدی (مصاحبهشونده)، ساکن جزیره خارک، مرضیه سعادتمند (مصاحبهگر)، 13/2/1398، منزل شخصی چنگیز اصلانی.
مهدی اصلانی (مصاحبهشونده)، ساکن جزیره خارک، مرضیه سعادتمند (مصاحبهگر)، 13/2/1398، منزل شخصی چنگیز اصلانی.
جمات مژده (مصاحبه شونده)، ساکن جزیره خارک، مرضیه سعادتمند (مصاحبهگر)، 12/2/1398، منزل شخصی آقای مژده.
خلف مژده (مصاحبهشونده)، ساکن جزیره خارک، مرضیه سعادتمند (مصاحبهگر)، 12/2/1398، منزل شخصی آقای مژده.
