The historical perspective of Freemasonry in the second Pahlavi period
Document Type : Original Article
Author
PhD in Iranian Islamic History and Lecturer in the History and Social Studies Department of Farhangian University
Abstract
The roots of Masonic organizations in Iran can be found in the early Qajar period. The structure and nature of these organizations are tied to the historical developments of political philosophy and governance. Freemasonry lodges started in Iran after September 1941 and the August 1953 coup. Masonic organizations, as hidden and shadow powers, have had various affiliations and actions. The second Pahlavi period is the era of real development of Masonic organization in Iran. Freemasonry in this 37- year period has hidden and contradictory dimensions and angles that have been neglected throughout history. The purpose of writing this article is to review, observe and explain the history of Freemasonry in Iran during the second Pahlavi era. The researcher tries to answer the ambiguities of the research with a descriptive-analytical method and in the framework of historical studies and relying on archival and library documents. The findings are that the Freemasonry organization achieved an independent identity structure during the three decades of Pahlavi II's life and appeared publicly as one of the components of power. These organizations had many functions in court relations and conflicts both at the domestic level and as dependent elements of extra-local and global powers. During this period, the sphere of influence of the freemasonry lodges expanded to a national extent and the affiliated centers became inactive and the paternities of power targeted and organized intra-organizational relations.
Keywords
Subjects
الف) اسناد
سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران (ساکما):، ش 013270.
مرکز اسناد و کتابخانه مجلس شورای اسلامی، لوح مشروح مذاکرات ۲۴ دوره مجلس شورای ملی، مشروح مذاکرات دورههای ۱ تا ۷ مجلس شورای اسلامی، تهران، انتشارات مجلس شورای اسلامی، 1392.
مرکز بررسی اسناد تاریخی، ش بازیابی 7607 / 3 ه.. ش؛ بازیابی 312/139.
مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی (مپس): ش. بازیابی 17-22417؛ 417048/121؛ 2179؛ 66/417014.
مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران (متما): ش بازیابی سند 1070.
ب) کتاب
اسکندری، عباس، نفت و بحرین در خدمت مجلس پانزدهم، تهران: عباس اقبالی، 1331.
جمعی از محققین مرکز اسناد انقلاب اسلامی، فراماسونرها، روتاینها و لاینزهای ایران، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1377.
حائری، عبدالهادی، تاریخ جنبشها و تکاپوهای فراماسونری در کشورهای اسلامی، مشهد: آستان قدس رضوی، 1368.
حقیقت، محمدناصر، نقش فراماسونری در ظهور و تحکیم رژیم پهلوی (پایاننامه کارشناسی ارشد)، تهران: دانشگاه امام صادق (ع)، 1373.
رائین، اسماعیل، فراموشخانه و فراماسونری در ایران، ج 1، تهران: امیرکبیر، 1357.
روحانی، علاءالدین، گوشههایی از تاریخ فراماسونری در ایران، نیویورک، 1984.
شاهآبادی، حمیدرضا، تاریخ آغازین فراماسونری در ایران بر اساس اسناد منتشرنشده، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، 1378.
صادقینیا، ابراهیم، فراماسونری و جمعیتهای سری در ایران، تهران: هیرمند، 1377.
عاقلی، باقر، ذکاءالملک فروغی و شهریور 1320، تهران: نشرعلمی، 1367.
فردوست، حسین، ظهور و سقوط سلطنت پهلوی، ج 2، تهران: انتشارات اطلاعات، 1371.
میمندینژاد، محمدحسین، حوادث، تهران: بیجا، 1333.
نجات، امیر، سازمانهای سری و فراماسونری، آمریکا، شرکت کتاب، 1389.
نجفی، موسی؛ فقیه حقانی، موسی، تاریخ تحولات سیاسی ایران، چ 6، تهران: مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، 1388.
نفیسی، سعید، نیمه راه بهشت، تهران: ماهریس، 1332.
ج) نشریات
آژنگ، «سفر هولمز به ایران»، روزنامه آژنگ، ش 96، 23 خردادماه 1340.
الماسی، مصطفی، «بررسی نقش فراماسونری در عصر قاجار و پهلوی اول در عرصه بینالملل از منظر حقوقی و سیاسی»، فقه، حقوق و علوم جزا، ش 23، بهار 1401.
بهداد، صادق، «داروی ضدکمونیسم»، روزنامه جهان، ش 1086، 5 آذر 1341.
بینام، «فراماسونری و تشکیلات آن در سال 1348 ش»، فصلنامه 15 خرداد، س پنجم، ش 22، خرداد 1377.
تفضلی، جهانگیر، «جفا ببینیم و منت داشته باشیم» ایران ما، ش 454، 4 خرداد 1335.
تقیزاده، حسن، «اهمیت ماسون در جامعه»، یادگار، ش 10، س 5، بهمن 1325.
جواهری، محمد خلیل، «گواهی ترحیم»، روزنامه اطلاعات، ش 9448، پنجم آبانماه 1336.
دهقان، «خبر ورود حنا بوراشذ به تهران»، جریده تهران مصور، ش 395، 11 اسفند 1329.
شیخانی، محمداسماعیل، «بازی شاه با مهرههای شطرنج فراماسونری»، تارنمای مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، 14 فروردین 1400.
ظهیرالدوله، «انجمنهای صوفیه»، مجله یغما، س 13، شماره 75، 1339.
عظیمی، عبدالرسول، «از انحلال دانشسرای عالی تا انحلال دانشگاه» نشریه پیغام امروز، ش 343، 25 دیماه 1340.
فقیه حقانی، موسی، «توجه به ضرورت نقش پنهان فراماسونری در تحولات تاریخ معاصر ایران»، مجله تاریخ معاصر ایران، س 1، ش 2، تابستان 76.
فقیه حقانی، موسی، «دستهای پنهان فراماسونری در تاریخ ایران تاریخ ایران»، روزنامه کیهان، ش 18820، شنبه ۱۹ خرداد ۱۳۸۶.
فقیه حقانی، موسی، «کتاب و کتابشناسی آشفتهنویسی در تاریخنگاری فراماسونری ایران»، تاریخ معاصر ایران، س 2، ش 8، زمستان 77.
مرکز مطالعات و تحقیقات فرهنگ و ادب پایداری، «سیاست مستقل ملی، افسانه یا واقعیت؟» تارنمای 15 خرداد 42: 31 اردیبهشت 1401.
هیئت تحریریه، «اسامی نمایندگان حزب رستاخیر»، روزنامه آیندگان، ش 8، اسفند 1354.
