Applying the Text-Based Approach to Diplomatics Elemets Standard: An Analysis of Iranian Chancery Documents

Document Type : Original Article

Authors
hassan zandieyh 1
Hossein Sovmaeh 2
1 Associate Professor, Department of History, Faculty of Literature and Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 M.A in archival documents, diplomatics and codicology from Tehran University
10.22034/irs.2025.527858.1288
Abstract
Abstract
Diplomatics is the science of studying documents, and the study of document elements, including the composition of the text and their formal characteristics, is considered the focal subject of this field. Since the beginning of the diplomatics studies of Iranian document until today, several efforts have been made to methodize the study of document elements, which today are the basis of Iranian diplomatics education, study, and research. Reviewing and comparing the works written in this field, however, shows some differences among them. A deeper look into the nature and causes of the differences reveals a deficiency and lack of effort in providing common specialized literature and ambiguity in the theoretical foundations on the basis of which the elements of Iranian documents are identified and categorized. The consequence of this situation is the failure to create a precise and structured method and standard in the field of Iranian diplomatics studies. The consequence of this situation is the failure to form a structured method in the field of Iranian document studies, which manifests itself in the lack of a comprehensive and precise standard. In view of this issue, the present article, with the aim of providing a standard (or criterion) that, along with maximum absorption of the contents of previous works, provides a sound theoretical basis for defining and classifying the elements of Iranian documents around its axis, has put the design of a standard for text-based documentary elements on its agenda.
In this way, the authors focused on gathering and processing the necessary theoretical foundations and concepts, along with a comparative study of previous works. In order to provide a theoretical framework, the concept of "document as text" was pursued within the context of an approach that, in the words of the authors of the article, is called "text-based". From the perspective of this approach, a document is identified as an entity with three dimensions: "content", "context", and "form". The form dimension, which includes the elements of documents, is the main subject of diplomatics studies. Therefore, the work was expanded in the field of processing operational concepts related to the formal dimension of the document, and with the help of the idea that "the way content is transmitted is the product of the decisions of the text producer", the homogeneous elements of documents were defined in four categories: Peykar-Matn (body text, the product of the producer's main content measures), Diwān-Afzūd (chancery additions, the product of the intentions and actions of the ruling authorities and court agents in order to complete the content goals), Zamineh-Ārāyeh (ground/decoration, the product of measures related to creating optimal platforms for implementing content goals), and Pas-Afzūd (post-additions, add-ons after the production and issuance of the document).
Along with the development of theoretical foundations, the extraction of document elements from the perspective of previous works was considered. The achievement of the work is the "Schedule of Standard (criteria) for Text-Based Diplomatics Elements, Based on Iranian Court Documents)" in which the elements corresponding to each of the four categories (Peykar-Matn, Diwān-Afzūd, Zamineh-Ārāyeh, and Pas-Afzūd) are organized in a classification table by utilizing the outputs of comparative tables of previous works. "Standard (criteria) for Text-Based Diplomatics Elements", with a conceptual look at the nature of the elements of Iranian documents, has moved beyond assumptions derived from personalized perceptions or criterias based on the nature of European and Western documents, and has provided a comprehensive recognition, classification, and ranking of the elements of Iranian court documents, based on specific conceptual boundaries.
 
 
 
Keywords
Diplomatics
Text-Based Approach
Document Analysis Methodology
Documentary Elements Standard
Iranian Chancery Documents
Iranian Historical Documents
Subjects
کتابنامه
آریان‌پور کاشانی، منوچهر و دلگشایی، بهرام، فرهنگ یک‌جلدی پیشرو آریان‌پور انگلیسی – فارسی، تهران،  جهان رایانه، 1386.
آیتو، جان،  فرهنگ ریشه‌شناسی انگلیسی، ترجمة حمید کاشانیان، تهران، نشرنو، 1386.
انوری، حسن، فرهنگ بزرگ سخن، تهران، سخن، 1382.
بوسه، هریبرت، پژوهشی در تشکیلات دیوان اسلامی بر مبنای اسناد دورة آق‌قوینلو، قراقوینلو و صفوی، ترجمه غلامرضا ورهرام، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1367
پری، راجر، تاریخ رسانه از گیلگمش تا گوگل، ترجمه بهروز تورانی، تهران، روزنامة ایران، 1394.
پورافکاری، نصرت‌الله، فرهنگ جامع روان‌شناسی – روان‌پزشکی، تهران، فرهنگ معاصر، 1385.
پورممتاز، علیرضا، فرهنگ کتاب، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1377.
جرّ، خلیل، فرهنگ لاروس عربی – فارسی؛ ترجمه کتاب المعجم العربی الحدیث، ترجمه سیدحمید طبیبیان، تهران، امیرکبیر، 1373.
حبیب‌زاده ملکی، اصحاب و عبدالرحمانی رضا، رسانه‌شناسی، تهران، جامعه‌شناسان،1394.
حسن‌آبادی، ابوالفضل، درآمدی بر سندشناسی و سندپژوهی در منابع آرشیوی، تهران، سمت، 1402
حق‌شناس، علی‌محمد؛ سامعی، حسین؛ انتخابی، نرگس، فرهنگ معاصر هزاره انگلیسی – فارسی، تهران، فرهنگ معاصر، 1381
خان‌محمدی، علی‌اکبر، «روش کار با اسناد خطی»، گنجینة اسناد،  1372، ش9، صص86-97.
داد، سیما، فرهنگ اصطلاحات ادبی، تهران، مروارید، 1372
دانسی، مارسل، نشانه‌شناسی رسانه‌ها، ترجمه گودرز میرزایی و بهزاد دوران، تهران، چاپار و آنیسه‌نما، 1387.
دهخدا، علی‌اکبر،  لغت‌نامه، زیر نظر محمد معین و سیدجعفر شهیدی، تهران، دانشگاه تهران، 1377.
روستایی، محسن، «تعابیری از سند و سندشناسی و نقش آن در پژوهش و توصیف اسناد تاریخی»، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، 1389، ش146، صص42-49.
سلطانی، پوری؛ راستین، فروردین، دانشنامه کتابداری و اطلاع‌رسانی، تهران، فرهنگ معاصر، 1379.
شمیسا، سیروس، کلیات سبک‌شناسی، تهران، میترا، 1372.
شوهانی، سیاوش، «سندشناسی به مثابة دانشی مستقل»، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، 1390، ش161، صص110-113.
عضدانلو، حمید، آشنایی با مفاهیم اساسی جامعه‌شناسی، تهران، نشر نی، 1391.
صدری افشار، غلامحسین؛ حکمی، نسرین؛ حکمی، نسترن، فرهنگنامة فارسی واژگان و اعلام، تهران، معاصر، 1388.
صلیبی، ژانت، فرهنگ توصیفی روان‌شناسی اجتماعی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1382.
صومعه، حسین، ساختار، محتوا و کاربرد اسناد دستک با تأکید بر اسناد دورة متأخر مغولان هند (1172- 1273ق/ 1759- 1857م)، پایان‌نامة کارشناسی ارشد در رشته تاریخ گرایش اسناد و مدارک آرشیوی و نسخه‌شناسی، به راهنمایی حسن زندیه، دانشگاه تهران، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، 1403.
فدایی عراقی، غلامرضا، مقدمه‌ای بر شناخت اسناد آرشیوی، تهران، سمت، 1377.
قائم‌مقامی، جهانگیر، مقدمه‌ای بر شناخت اسناد تاریخی. تهران، انتشارات انجمن آثار ملی، 1350.
محسنیان راد، مهدی، ارتباط‌شناسی، ویرایش 2، تهران، سروش، 1399.
محمدی‌فر، محمدرضا، فرهنگ جامع مرجع‌شناسی، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1376.
محمدی‌فر، محمدرضا، فرهنگ روزنامه‌نگاری، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1378.
میرزایی، خلیل، فرهنگ توصیفی علوم اجتماعی، تهران، فوژان، 1393.
میرصادقی، جمال؛ میرصادقی، میمنت، واژه‌نامة هنر داستان‌نویسی؛ فرهنگ تفصیلی اصطلاح‌های ادبیات داستانی، تهران، کتاب مهناز، 1377.
نوذری، حسینعلی، فلسفه تاریخ؛ روش‌شناسی و تاریخ‌نگاری، تهران، طرح نو، 1398.
 
Ambrose, Gavin; Harris, Paul  (2017) The Fundamentals of Creative Design, Lausanne, AVA Publishing.
Drake, Miriam (2003) Encyclopedia of Library and Information Science, Second Edition, New York, Marcel Dekker Inc.