تحلیل الگوی مشارکت فعالانه شهروندان در نظام مردم‌سالاری دینی (با تأکید بر مقوله آتش به اختیار در اندیشه مقام معظم رهبری)

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه معارف و علوم سیاسی دانشگاه امام صادق(ع)

2 دانشجوی دکتری علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

تبارشناسی فرهنگ سیاسی ایران پیش از انقلاب، حاکی از نهادینه شدن فرهنگ سیاسی تبعی و پذیرش اقتدار سیاسی «بالا به پایین» در بین اکثریت جامعه بود. با نهادینه شدن «الگووارۀ مردم‌سالاری دینی» در ایران، مقوله آتش بهاختیار بودن، بنا بر وضعیت فرهنگی، سیاسی و اجتماعی کشور، متأثر از مبانی دینی «امر به ‌معروف و نهی از منکر» و تحقق مطلوب‌تر حقوق و مسئولیت‌های شهروندان از سوی رهبر انقلاب مطرح ‌شد. برخی جریانات و گروههای معاند با سوءاستفاده از عنوان آتش به اختیار و بدون توجه به محتوا و اهداف آن، کوشیدند در فضای مجازی و نوشتاری افکار عمومی جامعه را نسبت به آن مغشوش کنند. محققان در پژوهش حاضر درصدد هستند با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از آثار و بیانات آیت‌الله خامنه‌ای به این سؤالات پاسخ دهند که شاخصهها و مؤلفه‌های فرهنگ مشارکتی و تعاملات اجتماعی مطلوب در جهان‌بینی، اندیشه و کنش ایشان کدام‌اند؟ و نسبت و جایگاه مقوله آتش به اختیار در حاکمیت فرهنگ مسئولیت‌پذیری و نظارتی اقشار مختلف جامعه چگونه است؟ یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که رهبر انقلاب در دوره پساانقلاب، راهبرد آتش به اختیار را در تکمله تاکتیک‌های فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و مشارکتی شهروندان به‌خصوص جوانان مطرح کردند. کار فرهنگی خودجوش و تمیز، شکوفایی ظرفیت فرهنگی، اعتمادزایی، تقویت روابط متقابل دولت و ملت، اصلاح نواقص و اختلالات بوروکراتیک در کشور ازجمله شاخصههای این تاکتیک‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

تحلیل الگوی مشارکت فعالانه شهروندان در نظام مردم‌سالاری دینی (با تأکید بر مقوله آتش به اختیار در اندیشه مقام معظم رهبری)

نویسندگان [English]

  • sayyed majid emami 1
  • zakaria mahmodi 2
  • MOHAMMADHOSAIN NICZAD 2
چکیده [English]

تبارشناسی فرهنگ‌سیاسی ایران پیش از انقلاب، حاکی از نهادینه شدن فرهنگ‌سیاسی تبعی و پذیرش اقتدار سیاسی «بالا به پایین» در بین اکثریت جامعه بود. با نهادینه شدن "الگو‌واره‌ی مردم‌سالاری دینی" در ایران، مقوله آتش به‌اختیار بودن، بنابر وضعیت فرهنگی، سیاسی و اجتماعی کشور، متأثر از مبانی دینی "امربه‌معروف و نهی از منکر " و تحقق مطلوب‌تر حقوق و مسئولیت‌های شهروندان از سوی رهبر انقلاب مطرح ‌شد. محققان در پژوهش حاضر درصدد بوده با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از آثار و بیانات آیت‌الله خامنه‌ای به این سؤالات پاسخ دهند که شاخصه‌ها و مؤلفه‌های فرهنگ مشارکتی، نظارت مردمی و تعاملات اجتماعی مطلوب با تأکید بر راهبرد «آتش به اختیار» در جهان‌بینی، اندیشه و کنش معظم‌له کدام‌اند؟ یافته‌های پژوهش حاکی از آن بود که رهبر انقلاب در دوره پساانقلاب، راهبرد آتش به اختیار را درتکمله تاکتیک‌های فرهنگی ـ سیاسی ـ اجتماعی و مشارکتی شهروندان به‌خصوص جوانان مطرح نموده‌اند. کار فرهنگی خودجوش و تمییز، شکوفایی ظرفیت فرهنگی، اعتمادزایی، تقویت روابط متقابل دولت و ملت و اصلاح نواقصات و اختلالات بوروکراتیک درکشور ازجمله شاخصه‌های این راهبردند.

کلیدواژه‌ها [English]

  • مردم‌سالاری فرهنگی
  • اعتماد
  • مشارکت فرهنگی
  • آتش به اختیار
  • نظریه مردم‌سالاری دینی