مرکز اسناد انقلاب اسلامی تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی 2717-2945 7 14 2026 02 20 Kheibar Goudarzian’s Affair: A Documentary Study of a Hidden Crisis in Iran-US Relations (1963-1967) ماجرای خیبر گودرزیان؛ مطالعه‌ای اسنادی از یک بحران پنهان در مناسبات ایران و آمریکا (1341-1345/۱۹۶۷-۱۹۶۳) 309 333 235352 10.22034/irs.2025.544708.1307 FA محمدحسین رفیعی مرکز اسناد انقلاب اسلامی Journal Article 2025 09 02 The case of Khaibar Khan Gudarzian, an Iranian businessman residing in the United States, was founded on unfounded allegations and forged documents; yet, due to Mohammad Reza Shah Pahlavi’s acute sensitivity regarding the prestige of the royal family, it escalated into a diplomatic crisis between Iran and the United States. Although the U.S. Senate ultimately dismissed the charges, the protracted legal proceedings and Washington’s inability to resolve the issue promptly were perceived by the Shah as a sign of disregard for Iran’s concerns. This perception undermined mutual trust and, within the tense context of the Cold War, encouraged the Shah to diversify Iran’s foreign partnerships and expand economic cooperation with the Soviet Union. An examination of this case demonstrates how an ostensibly marginal affair could become a decisive factor in international relations, alter the balance between Tehran and Washington, and pave the way for enduring shifts in the orientation of Iran’s foreign policy پرونده خیبرخان گودرزیان، تاجر ایرانی مقیم آمریکا، اگرچه از اساس بر پایه ادعاهای بی‌اساس و اسناد جعلی بنا شده بود، اما به‌دلیل حساسیت محمدرضا شاه پهلوی نسبت به حیثیت خاندان سلطنتی، به بحرانی دیپلماتیک میان ایران و ایالات متحده انجامید. در حالی که سنای آمریکا نهایتاً این اتهامات را مردود اعلام کرد، طولانی شدن فرآیند 5 ساله رسیدگی قضایی و ناتوانی واشنگتن در حل سریع موضوع، از نگاه محمدرضاپهلوی نشانه‌ای از بی‌اعتنایی نسبت به دغدغه‌های ایران در دولت دموکرات جانسون تلقی شد. این برداشت به تضعیف اعتماد متقابل انجامید و در بستر فضای پرتنش جنگ سرد و سابقه روابط سرد ایران و آمریکا در دوره جان اف کندی، شاه را به سمت متنوع‌سازی شرکای خارجی و گسترش همکاری‌های اقتصادی با اتحاد جماهیر شوروی سوق داد. بررسی این پرونده بر اساس اسناد وزارت خارجه آمریکا(FRUS) نشان می‌دهد چگونه یک ماجرای ظاهراً حاشیه‌ای توانست در سطح روابط بین‌الملل به عاملی تعیین‌کننده بدل شده، موازنه روابط تهران و واشنگتن را دگرگون سازد و زمینه‌ساز تغییرات پایدار در جهت‌گیری سیاست خارجی ایران نسبت به شوروی گردد. http://www.irstudies.ir/article_235352_c92dd7317a53fb61d923809fc8b74553.pdf