مرکز اسناد انقلاب اسلامی تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی 2717-2945 7 14 2026 02 20 Representation of Iranian National Identity in Post-Islamic Revolution Novels: With Emphasis on the Document of National Identity Components تحلیل بازنمایی هویت ملی ایرانیان در رمان‌های پس از انقلاب اسلامی با تکیه بر سند مؤلفه‌های هویت ملی 77 112 235349 10.22034/irs.2025.556059.1319 FA حمیدرضا قانونی استادیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. پروین غلامحسینی پسادکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، ایران. Journal Article 2025 10 28 This study aims to examine how the components of Iranian national identity are represented in a selection of Persian novels written after the Islamic Revolution. The research population includes five prominent novels of this period: The Island of Bewilderment by Simin Daneshvar, Kelidar by Mahmoud Dowlatabadi, The Dog and the Long Winter by Shahrnush Parsipur, and The Idrisi House and Two Views by Ghazaleh Alizadeh. These works were selected due to their narrative capacity and the prominent presence of in-text identity components. The study employs qualitative content analysis based on the “Document of Iranian National Identity Components” to analyze elements related to Iranian and Islamic cultural identity in these works. Relying on the document of Iranian national identity components and Norman Fairclough’s critical discourse approach, the research focuses on linguistic and semiotic mechanisms to examine how elements such as anti-colonialism, nationalism, defense of the homeland, and unity among subcultures are represented in narrative texts. The evidence extracted from the novels is analyzed across Fairclough’s three levels of discourse analysis—description, interpretation, and explanation—to clarify the ways in which national identity discourses are formed, transmitted, and stabilized within the narrative structures. The findings indicate that each novel, through narrative mechanisms, patterns of characterization, and representation of social actions, demonstrates the role of literature in explaining, shaping, and negotiating diverse identity discourses in contemporary Iran. این پژوهش با هدف بررسی نحوة بازنمایی مؤلفه‌های هویت ملی ایران در منتخبی از رمان‌های فارسی پس از انقلاب اسلامی انجام شده است. جامعه پژوهش شامل پنج رمان شاخص این دوره از جمله: جزیرة سرگردانی‌ اثر سیمین دانشور، کلیدر اثر محمود دولت‌آبادی، سگ و زمستان بلند اثر شهرنوش پارسی‌پور، خانة ادریسی‌ها و دو منظره اثر غزاله علیزاده است که به‌سبب ظرفیّت روایی و حضور برجستة مؤلفه‌های هویتیِ درون‌متنی انتخاب شده‌اند. این مطالعه با به‌کارگیری روش تحلیل محتوای کیفی و بر اساس «سند مؤلفه‌های هویت ملی ایرانیان»، به تحلیل عناصر مرتبط با هویت فرهنگی ایرانی و اسلامی در این آثار می‌پردازد. این پژوهش با اتکا بر سند «مؤلفه‌های هویت ملی ایرانیان» و رویکرد انتقادی نورمن فرکلاف، با تمرکز بر سازوکارهای زبانی و نشانه‌شناختی، چگونگی بازنمایی مؤلفه‌هایی چون استعمارستیزی، ملی‌گرایی و دفاع از سرزمین، و وحدت میان خرده‌فرهنگ‌ها را در متون روایی بررسی می‌کند. در ادامه، شواهد استخراج‌شده از رمان‌ها در سه سطح تحلیل گفتمان فرکلاف- سطح توصیف، سطح تفسیر و سطح تبیین- تحلیل می‌شوند تا نحوه شکل‌گیری، انتقال و تثبیت گفتمان‌های هویت ملی در ساختار روایی آثار روشن گردد. یافته‌ها نشان می‌دهد که هر اثر با سازوکارهای روایت، الگوهای شخصیت‌پردازی و بازنمایی کنش‌های اجتماعی، نقش ادبیات را در تبیین، شکل‌دهی و تقابل گفتمان‌های هویتی متنوع در ایران معاصر آشکار می‌سازد. http://www.irstudies.ir/article_235349_92784024e74dcb2d3f26a0d44fb41470.pdf