مرکز اسناد انقلاب اسلامی تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی 2717-2945 7 14 2026 02 20 Analysis of the Nature of Militarism in Iran during the First Pahlavi Period واکاوی ماهیت میلیتاریسم ایران دوره پهلوی اول 5 38 226756 10.22034/irs.2025.533349.1291 FA عباسعلی رهبر استاد دانشگاه علامه طباطبائی . تهران. ایران محمد باقر خرمشاد استاد و هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبائی. تهران. ایران ابراهیم برزگر استاد و هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبائی. تهران. ایران حسین مولایی دانشجوی دکتری دانشگاه علامه طباطبائی. تهران. ایران 0000-0002-4079-9027 Journal Article 2025 07 11 One of the significant and influential social phenomena during the reign of Reza Shah (Pahlavi I) was militarism—a concept that has often been reductively equated with warfare or military strength. In most existing studies, only partial aspects of this phenomenon have been addressed. The present research takes the nature of militarism during the Pahlavi I period as its central question and, by way of hypothesis, conceptualizes it as “militarism as a social phenomenon.” This refers to a set of externally-oriented, process-driven social policies and practices wherein military reforms are employed as instruments for achieving broader social objectives. To substantiate this claim, the study specifically focuses on one aspect of the social deployment of military transformations—namely, the stage of “narrative construction.” To articulate its hypothesis, the research draws on the concept of “preferred threat constructions.” The findings of this qualitative-interpretive study, conducted through the method of historical sociology, demonstrate that the legitimacy generated through narrative constructions—narratives which portrayed the 1921 coup as the beginning of Iran’s modern history, the expulsion of foreign-controlled troops as a symbol of national independence, internal dissidents and tribal groups as embodiments of corruption and social decay, and the army as the engine of development and the agent of crisis resolution—played a fundamental role in enabling the use of military instruments for the realization of social objectives. یکی از پدیده‌های اجتماعی مهم و تأثیرگذار در دوره پهلوی اول، میلیتاریسم است؛ مفهومی که اغلب به‌صورت تقلیل‌گرایانه، هم‌ارز با جنگ‌افروزی یا توانمندی نظامی تلقی شده و در بیشتر مطالعات موجود، تنها به بخشی از ابعاد آن پرداخته شده است. پژوهش حاضر، واکاوی ماهیت میلیتاریسم در دوره پهلوی اول را مسئله و پرسش اصلی خود قرار داده و در مقام فرضیه، آن را «میلیتاریسم به مثابه امر اجتماعی» تعریف می‌کند؛ یعنی مجموعه‌ای از سیاست‌ها و اقدامات اجتماعیِ فرایندمحور ناظر به غیر، که در آن اصلاحات نظامی به‌عنوان ابزاری برای تحقق اهداف اجتماعی به کار گرفته می‌شود. این مطالعه، برای سامان‌بخشی به ادعای خود، صرفاً بر بخشی از فرایند اجتماعی استفاده از تحولات نظامی ــ یعنی مرحله «روایت‌سازی‌ها» ــ متمرکز شده و برای تشریح فرضیه خود، از مفهوم «سازه‌های تهدید ترجیحی» بهره گرفته است. یافته‌های این پژوهش کیفی-تفسیری، که با روش جامعه‌شناسی تاریخی انجام شده، نشان می‌دهد: مشروعیتی که از طریق روایت‌سازی‌ها پدید آمد ــ روایاتی که کودتا را نقطه آغاز تاریخ نوین ایران، اخراج قشون از سلطه اجانب را نماد استقلال، مخالفان داخلی و عشایر را مصداق فساد و بیماری، و ارتش را پیشران توسعه و عامل عبور از بحران و ناامنی معرفی می‌کردند ــ نقشی اساسی در بهره‌گیری از ابزار نظامی برای تحقق اهداف اجتماعی ایفا کرده است. http://www.irstudies.ir/article_226756_7574bb80785b31ef6d2f5693e813a254.pdf